Ravel, Chopin, Rachmaninoff and … Mikołajczyk

27935582_203558760388292_579455656_n (2) — Gaspar de la Nuit – Ł. Mikołajczyk, piano; B. Pacak-Gamalski, text

by Bogumił Pacak-Gamalski

Some twenty years ago, very young Polish actor decided to become a writer himself. First in poetry, then short stories and eventually he wrote and published a stage solo play “A true critic”. An actor writes about a theatre critic! A powerful friend or a foe of an actor, omnipresent shadow of actor’s art and stage.(*)

Sometimes our roles change. It is, I suppose, easier to be a critic. To give praise or to point mistakes. But it is easier only if you are nonchalant or arrogant in your task. When somehow you feel superior with your knowledge, experience . It is a very wrong way of being a critic. A true critic knows that he should be a part of the entire experience. That he is an extension of the stage. Is an ally of a stage artist. He is there to give support to the artist, so the next performance could be better. They both should work for the benefit of the audience: the ultimate judge. Therefore both of them should exercise a high degree of humility.

This golden rule applies to all type of artistic performance, on and off ‘stage’, whatever form the ‘stage’ might be. I have included the entire ‘foreword’ because I’m just about to write a review (a form of a critique) of musical performance in which I took small part (a spoken word, not playing on an instrument or singing). I have been asked by a pianist to help explain a particularly difficult composition based on a little known French poem. Because the three very distinctly different pieces of the composition reflect very specific fragments of the largely unknown text – an idea arose that the text should be perhaps read and slightly explained to the audience, thus allowing the audience to fully appreciate the effort of both the composer and the pianist. I thought of the idea as an excellent addition, and very helpful to the music and, most of all, to the listener. And that should be (often is not, since not only critics are sometimes nonchalantly arrogant – performers, too) always a paramount concept.

The Canada International Arts & Music Society invited music lovers to an evening with talented pianist Łukasz Mikołajczyk. The concert took place in the UBC School of Music ‘Roy Barnett Hall’. 05-ubc

Program consisted of Maurice Ravel’s Gaspar de la nuit (Gaspar of the night); Fryderyk Chopin’s Waltzes (A flat major, A minor, F minor) op.34, Polonaise A flat major, op. 34 and Sergei Rachmaninoff’s Prelude B flat major op. 23 no 2 and Prelude D major op. 23 no 4.

Ravel’s late composition of ‘Gaspar de la Nuit’ has three very distinctive and different parts. Some call it a suite and the term is used often. If it is, it is an atypical suite. But that is none consequential, suffice to say it is a three parts composition, which similarities (or connectivity) is based mostly on atmosphere and oneiric visions based on a poem by Aloysius Bertand of the same title.

First part, ‘Ondine’ is a story of siren-like beautiful creature, which woes a young man to her watery kingdom. Not unlike the famous sirens wooing Odysseus in his travels. It does pose a certain degree of technical challenges for a pianist: the fast repetition of short cord at the beginning and complex changing of different movements by the end. Yet, it should be presented to the listener as any easy, evocative of flowing water, composition. An attentive listener will easy find similarities to it in Ravel’s earlier composition, Jeux d’eau or even to music of Debussy.

Mikołajczyk played it splendidly, giving it time (despite fast movements, cords and multi melodies) to overtake the listener with vision of cascading water, waves and the apparition of Ondine spreading her charms and invitation to the surprised young traveller. In this type of composition the aim is to play the fast and changing parts without being noticed that it is a bit of virtuoso piece. The feeling has to be of the murmur of water, the flowing on its surface of a siren and her song-charming. And, I am certain, that the audience (in this particular piece) did not even notice the difficulty of the music, being instead overtaken by that magic vision and spell.

Despite the unusual fact that I was on the stage, not among the audience, and in a small way part of the performance, the pianist had my full attention and effortlessly took me inside that dream, the vision created by the music.

The second part – Gibet (to be understood not as normal gallows but an instrument, mechanism where, in old days, an already executed dead body of a criminal was exhibited, often for a very long time) – was composed more in the form close to a funeral march. It is , after all, a story of an apparition of a person, disguised as a monk or poet or philosopher, who was ‘inhabitant’ of a gibet, an ally of Satan, death incarnate. I think that Mikołajczyk was quite apt in playing the somber mode of the music. It took us to places dark and hidden. Full of death and decay.

And – finally! – the Scarbo. Third and last part of Gaspar de la Nuit. I said ‘finally’ for in this piece a technically excellent pianist has the chance (and does not have to conceal it) to be .. a star. A virtuoso. Extremely difficult score, not played that often for that reason, where the pianist has to be a bit of gymnast as far as his hands are concerned. The story is of a mischievous gnome perched upon a church tower or stony gate. Quite a bit of a rascal, who runs and jumps, laughs and spits at people causing havoc and despair. As it is composed to woe the listener with the pianistic virtuoso of a musician – I am not even sure that the story itself is that visible or noticeable to the audience. I think that everybody is just overtaken with the pace and overlapping passages and at certain moment just concentrates on the intricacy of the players hands than on the story. But that’s Ravel’s fault. The pianist often has no chance but to be a … star, not a storyteller. Personally I am in the definite minority, who thinks that it is too much of an l’art pour l’art (art for art’s sake). But Ravel, not unlike Chopin, Liszt or Mozart where soloist of the piano, too. And wanted to be the best, the most admired – to be star! They were the rock stars of their time. Don’t be afraid or too reverential to the somewhat patronizing term: classical music. There is only two types of music: good and bad one.

08-DSC00023 After intermission (and relocating myself to be among the audience, ha ha ha) Mikołajczyk played more known and popular pieces by Chopin and Rachmaninoff. There is really not much of a reason to talk about the music, it’s character and emotions of both of these immensely popular composers. What is worth stressing though, is the fact that despite a sharp difference in musical style (Chopin was a romantic period composer and Rachmaninoff definitely an impressionist) one could easily link their common emotional musical background. Unlike Ravel, a contemporary and a friend of Rachmaninoff, who was through and through French culture composer. Chopin and Rachmaninoff shared a somewhat similar culture of Polish and Russian Slavs. An innocently, almost child-like happy at moments and very brooding at other. Sentimental and romantic (romantic not in a musical sense but common language, conversational understanding) to the core. And that is often noticeable in both composer’s emotional tone. Their ‘storytelling’. I had a distinct feeling that Łukasz Mikołajczyk felt more attuned to their music, to its soul. Some things come naturally, and others you have to learn, study to understand.

The Waltzes of Monsieur Chopin that were flowing from under Mikołajczyk’s fingers, were so light, so sweet. It was good choice to show the differences of their atmosphere stemming from employing different scales: from major to minor.

Rachmaninoff’s Preludes (D major op. 23 no 4 and B flat major op. 23 no 2) are always a good choice for a pianist and listener. Detailed and intricate yet composed so brilliantly, bring such a joy to listen.

And, of course, how could he denied himself and us to listen again to his interpretation of the wonderful, sweeping music of Polonaise A flat major op.53. Composed in 1842 polonaise (translated literally: Polish dance) belongs to a canon of piano music world wide. It is majestic, heroic. Even the tempo from the very beginning is marked as Alla polacca e maestoso (a’la Polish and majestic). Its rapid cascading octaves, perfect intervals, thrills and the need to use more or less the entire keyboard makes it a class in itself. It is also a physical ‘killer’ for a pianist. If a Chopin’s waltz is a nice stroll through a park – that this polonaise is a ten miles run. If you are not physically prepared to play it – you will never achieve the effect that is required to show its glory. In music, for myself, I often compare it to two very distinctly different compositions having nothing in common with this piece in form and type: Handel’s Messiah and Verdi’s Requiem. All three have in common the feeling of grandiose majesty. Something eternal. The main theme of this Polonaise serves the same purpose for setting the tone of the composition as in Verdi’s Requiem does the Dies irae. Final victory, even through mortal death. Verdi’s and Handel’s is based on God’s glory, Chopin on nationalistic pride. But the victory is a triumph of freedom and evokes the feeling of heroism.

10-DSC00024 Mikołajczyk , I think, has made that piece his own. Which is difficult for one main reason: it is and was played many times by so many great pianists that it makes it almost impossible to escape comparisons. And for a young pianist it is not easy to be compared with the giants of the keyboard. So to make it your own, to achieve an emotional ownership of the way you feel it and play it seems to be the only logical choice. It does not mean making some sort of variations on the Polonaise, after all, let’s still keep Chopin – Chopin. But it allows you to play it the way you want to play as if it was never played by anyone. Otherwise the weight of it could be difficult to bear. I think that Mikołajczyk achieved that.

Let me go back to the paragraph, were I was writing about Ravel and the third part of Gaspar of the night, the Scarbo. When I said that there is not really a classical music and the non-classical music. There is good music and bad, period. I am satisfied beyond doubt that, on that evening in Roy Barnett Hall, I was listening to the good type.

*) Omar Sangare, “A true theatre critic” solo performance play. I have wrote an extensive review of the play for the Theater Institute of Romaszewski in Warsaw, after it was performed in Vancouver’s International Fringe Festival, where it was highly acclaimed.

Chopin, Olejniczak i epoki

Gdzieś chyba w 1975 lub 76 jechałem w Warszawie tramwajem przez Aleje Niepodległości z Centrum, ku ulicy Dąbrowskiego na Mokotowie. Dziś bym pewnie nie trafił do tego budynku, bo w tych okolicach, między Dąbrowskiego a Madalińskiego, większość z nich była bardzo podobna. Dość solidne bloki powojenne, wybudowane jeszcze na długo przed technologią ‘wielkiej płyty’ z lat 60. i 70. ubiegłego wieku. Te nowe z tejże płyty rozsypywały się jeszcze w trakcie budowy – te starsze wyglądają ładnie i porządnie nawet dziś. Aliści, nie o technologiach budynków mieszkalnych pisać miałem.

Otóż szedłem do kuzynki mojego serdecznego przyjaciela, Stefcia, na mała prywatkę. Niby nic nadzwyczajnego. Stale się gdzieś jakieś małe bibki robiło. Komuna nie komuna, a młodość ma swoje prawa! Wcześniej udało mi się zdobyć (w Polsce wtedy się nie kupowało, tylko załatwiało lub zdobywało) butelczynę węgierskiego Egri Bikaver (odmiana taniego merlotu) w delikatesach Instytutu Węgierskiego na Marszałkowskiej, koło Składnicy Harcerskiej. Więc czułem się jak nowojorczyk z butelczyną tego wina w torbie. Elegancko, nie z pusta łapą. A elegancko miało być, bo na spotkaniu miał się pojawić … młody, chudziutki Janusz Olejniczak. Był dobrym kolegą kuzynki przyjaciela (nie pamiętam już też i jej imienia nawet – choć pamiętam, że była ładną dziewczyną). A Olejniczak ciągle jeszcze chodził w nimbie laurów Konkursu Szopenowskiego z 1970, gdzie był najmłodszym w historii tego Konkursu finalistą! W Polsce wówczas, w moim środowisku w każdym razie, finalista Konkursu Szopenowskiego to brzmiało, jak finalista Oscara w Ameryce. Wyżej w sławie zajść nie można było. Wyobrażałem sobie, że jest szansa zawarcia fajnej znajomości i że na pewno się polubimy. Miałem przecież tylu muzyków w rodzinie, a historię Konkursu znałem nie gorzej niż warszawscy krytycy muzyczni! Halina Czerny-Stefańska i Barbara Hesse-Bukowska to były prawie, jak ciotki lub sąsiadki. Po każdym koncercie Łazienkowskim (gdzie nie było czymś nadzwyczajnym je słuchać) babcia ciągnęła mnie do nich na chwilę pogaduszki.

Ale nici z tej znajomości wyszły! Pamiętam, że Olejniczak był wyjątkowo cichy, nieśmiały jakby i dość zamknięty w sobie. O jego udziale w prywatce i wygłupach godnych naszego wieku – mowy być nie mogło. Mimo, że różnicy wieku aż tak wielkiej miedzy nami nie było. Zbyt długo zdaje się nie zabawił (co nam nie przeszkadzało, bo trochę krępował wszystkich z rozpoczęciem prywatki, ha ha ha) i ‘po angielsku’ szybko zniknął.

jekiert — 1970, Warszawa – Konkurs Chopinowski, Janusz Olejniczak (fot. Wikipedia Commons)

Mniej więcej w tym samym czasie miałem natomiast możność być na jego koncercie na Jasnej w Warszawie. I tym razem pamiętam, że nie byłem rozczarowany. Grał jak … Olejniczak. Świetnie.

I jaki świat mały. Kto przypuszczał, że spotkam go po czterdziestu latach w Vancouverze! Ale i tym razem rozmowa nie była długa i niemożliwa na prywatne wspomnienia w cztery oczy. Więc znajomość znowu się nie zawiązała! Ha ha ha! Widać tak pisane, panie Januszu. Na kolejną możliwość za czterdzieści lat chyba czekać nie ma sensu. Aliści ( i te Waldorffowskie słowo – widać o muzyce bez Waldorffa nie sposób) koncert i tym razem nie zawiódł. Ba, może i wartościowszy niż tamten w Warszawie, bo pierwszy raz miałem możliwość posłuchania ciekawego eksperymentu gry na dwóch bardzo różniących się od siebie nie tylko wiekiem, wyglądem ale przede wszystkim tonem, instrumentach: epokowym, pięknym fortepianem firmy Broadwood, które produkowano w Londynie w latach Chopina i na których w czasie jego późnej tury koncertowej w Anglii grał i na współczesnym królu sal koncertowych, hebanowo-czarnym Steinwayu.

Wielokroć słyszałem pianistów grających na odrestaurowanych pianinach i fortepianach epokowych. Nigdy nie miałem okazji na jednym koncercie usłyszeć oba, używane przez tego samego pianistę. Wtedy dopiero można faktycznie zorientować w bardzo chwilami wyraźnych różnicach dźwięku. Zwłaszcza w najwyższych i najniższych tonach skali. Oczywiście, przyzwyczajeni jesteśmy do tych większych i głośniejszych Steinwayów i Bechsteinów. Opanowały od dawna bardzo sale koncertowe.

A mnie zdało się, że mazurki i nokturn Chopina brzmiały lepiej i bardziej zbliżone były do stylu Olejniczaka na Broadwoodzie niż na Steinwayu. A zważywszy, że Chopin komponował głównie na jeszcze delikatniejszym Playelu, nie zdziwiłbym się, gdyby podobne wrażenie odniósł, gdyby tego dnia w Vancouverze mógł Olejniczaka słyszeć. Ciekawostką jest fakt, że sam Olejniczak zetknął się z pianem epokowym – i to nie byle jakim, bo własnie Playelem! – w 1991 roku współpracując z Andrzejem Żuławskim nad jego produkcją filmu La note bleue (o rozstaniu George Sand and Chopina) i jako aktor (grał właśnie Chopina) i jako pianista jego utworów na tymże starym, epokowym Playelu.

Atmosfera była bardzo kameralna, w czym niewątpliwie pomagała ‘ciepłość’ wnętrza katedralnego: drewniane, piękne sklepienie, łagodne witraże, spotkania ze znajomymi. Sam pianista nie należy do klasy wirtuozów-gwiazd. Raczej skromny nie tylko charakterem ale i sposobem zachowania. W jego koncertach dominuje zdecydowanie muzyka a nie postać pianisty. A bywa czasem nieco odwrotnie i publiczność często wpada w zachwyt nad pianistą-gwiazdorem… .

Szkoda, że w piątkowym wieczorze (w sobotę nie byłem, więc nie mogę mieć opinii) zabrakło może mikrofonu pod ręką dla pianisty, bo kilkakroć starał się coś wyjaśnić, powiedzieć (głównie po francusku, co bardziej jeszcze utrudniało) i w zasadzie nie docierało to do dalszych rzędów w ogóle. I ad hoc robione zmiany repertuarowe może były możliwe do ustalenia nieco wcześniej… Jest to ponoć trochę zwyczaj samego Olejniczaka, który gra to, co w danym momencie, w danej atmosferze i przy danym dźwięku instrumentu decyduje o finalnym wyborze. Bywało tak ponoć z samym Chopinem. W niczym to jednak nie padło cieniem na grę pianisty i szlachetność dźwięków, które spod jego palców wychodziły. Dodatkową perełką był podwójny bis, gdzie wydawało mi się, że słyszałem ze sceny, że będą to de facto prawykonania najnowszych utworów Jacka Kaspszyka, z którym Andrzej Olejniczak bardzo blisko współpracuje i łączy ich przyjaźń. Szczególnie zauroczony byłem cudownym wykonaniem (więc i kompozycją naturalnie) tanga. I zaskoczony, że Kaspszyk tak genialnie wyczuł ducha tego tańca argentyńskiego. Potem w krótkiej rozmowie, wydaje mi się (nie jestem już pewny, bo grupowo trudno rozmowę prowadzić), że powiedział mi iż zmienił zdanie i grał kompozycję Piazzolli. Co by odpowiadało moim wrażeniom – Piazzolla ze swoją szkołą tango nueva skomponował i aranżował cudowne tanga.

Poniżej mini foto-reportaż z koncertu piątkowego i (za sprawą niezawodnego kronikarza fotograficznego Andrzeja Sobieskiego i Jana Sowińskiego) sobotniego.

Łukasz Mikołajczyk, Andrzej Olejniczak (starszy mistrz przypomniał sobie Łukasza z ostatniego Konkursu Chopinowskiego)

autor, Ł. Mikołajczyk, J. Sowiński, A. Olejniczak

Ł. Mikołajczyk, A. Olejniczak i autor

A. Mikołajczyk, T. Bobrowska, (?) i I. Sobieska

Łukasz Mikołajczyk, Andrzej Olejniczak, autor

Vancouver Chopin Society (organizatorzy) i A. Olejniczak

Organizatorom: Vancouver Chopin Society i Early Music Vancouver serdeczne dzięki za to spotkanie muzyczne.

Musical ‘first’ – “Van Duo” premiere

5-IMG_3593 — Łukasz Mikołajczyk with Canadian-Polish composer R. Wrzaskala and the author B. Pacak-Gamalski

I did write here in Polish already about new Polish musical talent emerging on Vancouver scene, Łukasz Mikolajczyk (pronounced: Lookash Mikolaytchick) in a post from October 25. So just very briefly an express summary of his bio: Mikajczyk came to Vancouver recently to further his musical studies and concert piano performance in broad sense of the subject. Almost immediately he become a persona musica in Vancouver entering the very first edition of new Canadian international music festival: 2017 International Music Competition in Vancouver. Where he came out as … no less than the grand award winner (‘Diamond 1st Prize’) in the piano section of the Competition. It is worth noting that very recently this young pianist was able to compete in the quarter- finals of the renowned and prestigious International Chopin Competition in Warsaw, Poland, being often called the Holy Grail of any talented pianist in the world and definitely Chopin’s music interpreters.

Of course – as any young and energetic musical performer he is eager to play almost anytime and anywhere. Hopefully with wise voice trying to temper him a bit and not to fall for the typical traps awaiting many young talents before him. Alas, youth has it’s own privileges and right to make mistakes, ha ha ha.

Very recently I received an invitation from him to attend premiere concert of just formed, new musical duo of him and Serb-born clarinetist, Marko Ivkovic. It was rather smartly organized in a small, familiar venue of one of the training rooms of Vancouver Music Academy – smartly, for it allowed them to ‘test the waters’ on familiar, not too official grounds.

It is not very often that we do see in classical music a piano and woodwind instrument and even less common a clarinet. Which is too bad, as clarinet makes amazing and interesting sound, a bit rasp one could say. So I was very glad of this ‘instrumental marriage’. They have chosen solo pieces intertwined with duet plays.

23483053_292422307931970_1905774662_o — (from left) Marko Ivkovic and Lukasz Mikolajczyk

First was the Great Polonaise A-flat, op.53, Chopin’s masterpiece and one of his most played composition. It gives a pianist the ability to woe the audience and show his bravado, showmanship, so to speak. And it is the very composition Lukasz played during the finale of the 2017 Vancouver Music Competition! Obviously he decided to have the audience right on his side from the very beginning, ha ha ha. And the powerful grand Steinway filled every cranny of this old room of the Academy. The charge was done almost in cavalry style and the audience was won! There is, of course, few schools of how to play Chopin. Mostly it oscillates between a more robust and energetic , the other keen on the lyrical aspect of his music. Sometimes it even changes drastically within a lifetime of one player. The perfect example of it was no one else but the ultimate Chopin interpreter, Arthur Rubinstein. From the dramatic earlier style to later much more demure, lirical. I think that both are very valid and often it depends on external, in a way independent of soloist own style of play, circumstances. Sometime the atmosphere of the audience, atmosphere ‘of the street’, if I can use the term. I suppose, age of the pianist has something to do with it, too. It saddens me that we no longer have in Vancouver the original concert piano of great Ignatius Paderewski from his concerts in Vancouver at the turn of previous century. For a while it was in Faculty of Music on UBC (at the Cecil House), than confined to same dusty warehouse it was rescued from oblivion and slow death by the Polish Vancouverites and given temporary home at the Polish Consulate. At the end the only viable solution was gifting it to California, to town devoted to the memory of this great pianist where it is today in a local museum and is being still used for concerts. Would love to hear Mikolajczyk playing on this instrument. The funny thing is that the very Steinway Mikolajczyk was playing on was gift to the Academy by professor Lee – the very same musician and pedagogue, who was very instrumental in saving the Paderewski’s piano from slow death at UBC…

The second piece was 1st movement of Johannes Brahms Clarinet Sonata No 2, op. 120. Both soloists complemented each other very well. I was a bit afraid the sound of clarinet could be drown by the powerful piano. Not so. Not even in the second part of the movement, when they play the familiar, recurring subject together in forte. I was later telling Lukasz how that particular fragment almost simultaneously forced me to thing of much later music of Gershwin – there is a certain cacophony of sounds (both in clarinet and piano) in Gershwin compositions (“American in Paris” as a prime example) that evokes the echos of Brahms sonata. In nature nothing passes without leaving a mark. And so in culture, especially in culture …

The Prelude for solo Clarinet by Krzysztof Penderecki, another giant of contemporary music, gave an opportunity to show his mastery to Marko. The young Serbian soloist came out of it with flying colours (or sounds, more appropriately). This prelude is not particularly easy piece. As most of Penderecki’s compositions. And yet, the player kept our attention intakt and under control. And was able to produce notes and sounds we were surprise to hear.

The next composition was own work of Marko Ivkovic, played very nicely on an electric organs by young master of the keyboard, Lukasz Mikolajczyk. What a sweet composition, the one from the onomatopoeic variety, where musical notes mirror nature’s sounds. Ivkovic called it “Vancouver Rain Drops”. And, again the brain always doing it’s own, independent from mind, research – I was listening to it and at the same time comparing it to “Claire de lune” (famous movement form Suite bergamasque) by Debussy.

23483171_292423337931867_973305600_o — author and Marko Ivkovic

Later I inquired about some similarities of these two compositions (more in spirit than formally) and to his (not mine, ha ha ha) surprise, Marko recalled that he was working on Debussy just about the same time he composed his “Vancouver rain drops’. After we left the concert – the rain drops truly gave us a typical Vancouver shower, true to norm…

The last formal piece was ‘Fantasie for clarinet solo’ by Jorg Widman.

And this was the end. But we (the audience) would have none of it. We wanted more of this talented and energetic duo. And they obliged. With a wonderful rendition of none other than George Gershwin. They couldn’t have chosen more appropriate piece for the biss. After difficult and intellectual/philosophical Penderecki – Gershwin is like a glass of cool, refreshing Chardonnay! Now I wan to listen to them again and perhaps a small, limited edition of CD? Sometime it is nice to listen to good music not only in concert halls, but solo, by one’s own fireplace. With a glass of cool chardonnay in hand, of course…

Październik był muzyczny w Vancouverze

by: Bogumił Pacak-Gamalski

Zaczęło się Galowym Koncertem pierwszego w Vancouverze Międzynarodowego Konkursu Muzycznego (2017 International Music Competition). Konkurs ma trzy kategorie: fortepianu, skrzypiec i wokalną. W klasie fortepianu pierwsze miejsce (Diamond 1st Prize) zdobył młody pianista z Polski, Łukasz Mikołajczyk. W klasie skrzypiec zwycięzcą był Takumi Taguchi reprezentujący USA i Japonię; w klasie wokalnej mezzo-soprano Yeeun Lee z Południowej Korei. Dla ciekawostki warto zaznaczyć, że laureatka 1 miejsca w kategorii ‘cash prize’, Tiffany Yeung z Kanady grała Poloneza Wieniawskiego z Koncertu Skrzypcowego D-dur.

Koncert Galowy 2017 VIMC. Przy fortepianie Ł. Mikołajczyk

Pianista na koncercie Galowym wykonał Poloneza A-dur, op 53 Fryderyka Chopina. Dojrzałość muzyczna pianista i jego skala poziomu technicznego gry spotkała się z zasłużonym uznaniem Jury i publiczności. Co dziwić nikogo nie powinno, choćby z tego ‘drobiazgu’, że Łukasz jest ćwierćfinalistą ostatniego Konkursu Szopenowskiego w Warszawie. Drobiazg, prawda? Nie bez kozery określanego, jako najtrudniejszy konkurs muzyki Chopina na świecie … . Nasze gratulacje dla pana Łukasza.

Nazwisko to będzie jeszcze w tym tekście kilkakrotnie powtarzane. A podejrzewam, że nie raz w przyszłości, gdyż Łukasz nie stroni od Polonii w Lower Mainland, czego dał już, w tak krótkim okresie pobytu, kilkakrotnie dowód.

14 października 2017, Vancouver Chopin Society zaprezentowało w sali koncertowej Vancouver Playhouse fantastyczny zespół muzyczny Marii Pomianowskiej z Warszawy.

Maria Pomianowska, profesor w Krakowskiej Akademii Muzycznej i solistka starych polskich instrumentów muzycznych przygotowała nie lada ucztę i niespodziankę muzyczną dla słuchaczy. Postanowiła przybliżyć nam genezę i źródła natchnienia muzycznego Chopina. I zrobić to nie tyle stylizowaną współczesną wersją muzyki ludowej (mazurków, kujawiaków, oberków, chodzonych) do jakiej jesteśmy przyzwyczajeni, ile muzyką taką, jaka najprawdopodobniej grana była za jego dzieciństwa i wczesnej młodości w Polsce. I na instrumentach, jakie wówczas były używane. A nie wszystkie nawet do czasów naszych przetrwały. Swoją godną mnisiej cierpliwości pracą i badaniami dokumentów historyczno-etnograficznych odtworzyła te instrumenty i znalazła mistrzów lutników, którzy na nowo przywrócili je do życia. Jednym z tych instrumentów była przecudownie brzmiąca ‘suka biłgorajska’, na której grały Maria Pomianowska i Aleksandra Kauf. Paweł Betley grał na duduku i flecie drewnianym, Hubert Giziewski na akordeonie, Patrycja Napierała na bębnach (perkusja) a świetny muzyk jazzowy (soul), Gwidon Cybulski zachwycał nas śpiewem, harmonijką, balafonem i digeridoo. Ach – i naturalnie djembe (nie będę tłumaczyć – ale brzmiał bardzo fajnie, ha ha ha). Na fortepianie akompaniował … Łukasz Mikołajski. No właśnie, mówiłem, że jeszcze z nim się tu spotkamy.

To było oryginalne i ciekawe, aliści (jakby mistrz recenzji muzycznych Waldorf, ongiś powiedział) nie zaskakujące. Przenieśliśmy się w świat muzyki, która fascynowała młodego Fryderyka w Polsce.

(Kapeli M. Pomianowskiej (pierwsza z prawej) nastrój muzyki tamtych lat wspomagali odtworzyć tancerze lokalnego zespołu “Polonez” z Vancouver)

Niespodzianka czekała nas po przerwie. Chopin na pięciu kontynentach. Profesor Pomianowska (tu już odezwała się silnie badacz muzyki, naukowiec) założyła, że jeżeli tak silny wpływ na Chopina miała muzyka ludowa w Polsce to niewątpliwie nie można odrzucić, że w tej muzyce przetrwały też elementy muzyki azjatyckiej z czasów najazdów tatarskich, mongolskich. Badacz łatwo odnaleźć może echa tej muzyki w muzyce ludowej. A co by się stało, gdyby Chopin żył w latach współczesnych? Gdyby, mieszkając w Paryżu – ostatecznie ciągle ważnym centrum kultury światowej (nie tylko francuskiej czy nawet europejskiej) – słuchał na przykład muzyki afrykańskiej, południowo-amerykańskiej, z innych regionów Azji? Czyż nie byłby nią zafascynowany, czy jest poza prawdopodobieństwem, że mógłby pod wpływem muzyki folklorystycznej gdzieś z Afryki skomponować utwór, który by zachował jej ducha, rytm, melodię?

I w taki własnie świat muzycznych peregrynacji nas Maria Pomianowska poprowadziła. Tym razem przy, bardzo wzbogacającym muzyczne doświadczenie, udziale Canada West Chamber Orchestra pod dyrekcją Kena Hsieha. Była to podróż niesamowita. Kiedy słuchałem zapowiedzi tej części programu – przyznaję, że opanowały mnie wątpliwości. Ileż to już razy słuchałem nadmiernych udziwnień muzycznych, które poza arte pro arte nic nie wnosiły i niczemu po prawdzie nie służyły. Maria Pomianowska przygotowując aranżacje muzyki Chopina do charakterystycznych rytmów wybranych regionów świata przekonała mnie do swego pomysłu w stu procentach. Fantastyczne widowisko muzyczne, z udziałem tancerzy, solistów oryginalnych instrumentów z danego kraju a nawet wokalisty throat singer. Jaką przyjemnością było odnajdywać echa znajomych kompozycji Chopina w rytmach afrykańskich, iberyjskich i południowo-amerykańskich, perskich, z głębokiej Syberii! Publiczność była tym wyraźnie zachwycona.

Ivan Tucakov, gitarzysta flamenco i Łukasz Mikołajczyk

Urszula Sulińska, Iza i Andrzej Sobiescy, Iko Bylicki – Prezes Vancouver Chopin Society

Bogumil Pacak-Gamalski i Łukasz Mikołajczyk

Kurai Blessing Mubaiwa – taniec afrykański

I pomyśleć, że gdy wchodziłem do Playhouse, z pewną zazdrością patrzyłem na długą kolejkę obok na “Turandota” w Queen Elizabeth Theatre … Chopina wszak tak często się słucha a “Turandota” nie oglądałem od parudziesięciu lat! Tylko gdybym uległ sentymentowi – to pewnie nigdy w życiu bym takiej wersji muzyki Chopina i takiego ‘muzycznego wykładu’ o jego twórczości nigdy nie zobaczył. Ze szkodą dla siebie. Marii Pomianowskiej, jej muzykom i gościom muzycznym z Vancouver jestem ogromnie wdzięczny za ten wieczór. A Vancouver Chopin Society oklaski za odnalezienie tej perełki muzycznej i udostępnienie jej słuchaczom nad Pacyfikiem.

Ledwie cztery dni później miałem znowu przyjemność słuchać Mikołajczyka i odbyć serdeczną rozmowę z kompozytorem Ryszardem Wrzaskałą. Tym razem dzięki przemiłemu wieczorowi muzycznemu w restauracji ‘Rodos’, za sprawa organizatora, Jana Sowińskiego. Fortepian, muzyka klasyczna i lżejsza (utwory wokalne Ryszarda Wrzaskały), znajomi od dawna nie widziani. Rzecz cała pomyślana właśnie, jako hołd i podziękowanie dla naszych muzyków znanych i mniej znanych. Z bogatą , kilkudziesięcioletnią karierą muzyczną (mistrz Ryszard), z krótką a jakże cenną (Łukasz) i początkującą mile (Monika Sowińska, sopran), z udziałem gościa, wokalistki Deany Zhdanowej.

Powiadają, że muzyka łagodzi obyczaje. Dodam też, że podnosi na duchu.

> > Pogwarki < <

by Bogumił Pacak-Gamalski

Category: recenzje