Raz jeszcze do tematu nowelizacji Ustawy o IPN wrócę. W poprzednim bardziej mnie interesował głębszy, moralny jej oddźwięk. Brak wizji historycznej i zacietrzewienie tanim nacjonalizmem. Brak wizji historycznej w całej tzw. polityce historycznej rządu polskiego. Polityce, której jedynym celem jest konkretny elektorat i konkretna ideologiczna wizja narodowości polsko-katolickiej – a ponieważ ta mieszanka dwóch od siebie odległych pojęć (polityki i religii) jest zawsze groźna – będzie musiała być w rezultacie szkodliwa dla obu systemów. Jeżeli uzależnia się, łączy decyzje polityczne państwa z religijnym ferworem i ortodoksją to uniemożliwia to prowadzenie elastycznej, pragmatycznej polityki państwowej. Polityki, której celem jest wzmocnienia państwa wewnatrz i na zewnatrz. Prowadzenie pragmatycznych rokowań, rozmów, umów bilateralnych i międzynarodowych. Osiągania pewnego consensusu wewnątrz kraju. Polityka szukająca oparcia w religii sama staje się częścią pewnego dogmatu, pewnej sztywności i niewrażliwości na zewnętrzne warunki. Stąd problemy niezmienne polskiej dyplomacji. Początkowo można było zrzucać część winy na kompletne beztalencie dyplomatyczne ministra Waszczykowskiego. Dziś na czele stoi człowiek o dużo lepszym doświadczeniu i z bardzo ładną kartą personalnej działalności wolnościowej. Cóż z tego, gdy stawia się go pod ścianą, gdy narzuca mu się sytuacje niemożliwe do wytłumaczenia lub nie ma wpływu na ich zmianę. Pozostaje makiawelizm. Ale zasadą makiawelizmu jest giętkość a nie sztywność. Pragmatyzm właśnie.

Nawet w warunkach skrajnych, wyborach dosłownych być albo nie być czyli podczas wojny, na polach bitewnych, gdy ważą się losy państwa, dowódca-strateg dokonuje wyborów praktycznych, poświęca całe jednostki, rzuca je na z góry przegrane pozycje, by uratować inne, bardziej zdolne i lepiej przygotowane by walkę kontynuować. A polityk czasu wojny gotowy jest na pertraktacje i wyrażenie zgody na coś, co by przez głowę mu w czasie pokoju nie przeszło – właśnie po to, by zachować możliwość kolejnej mobilizacji środków, danie sobie szansy na przetrwanie do lepszej możliwości. W równie złej sytuacji takie połączenie narodowościowej państwowości z religią stawia samą religię. Zmusza ją poniekąd takim sprytnym posunięciem do wsparcia polityki i polityków. Czyli uniemożliwia się jej zachowanie wyższego gruntu religijnej czystości własnych zasad teologicznych. Nie bez kozery Ojcowie Kościoła przestrzegali przed łamaniem zasady ‘Bogu co boskie, Cesarzowi co cesarskie’. Widać już wyraźnie coraz szersze pęknięcia w postawach hierarchii  Kościoła polskiego. Tych, którzy dostrzegają nie tyle błędność polityki PiS, ile sidła w jakie ta polityka zastawiła na Kościół i jego niezależność.

To wszystko legło gdzieś u podstaw tej złej dla Polski nowelizacji ustawy IPNowskiej. Czy jest możliwe, że w czadzie tromtadrackiego hurra patriotyzmu nie zauważono jej żałosnego tonu?  Że nikt nie traktuje poważnie krzyku: ja jestem niewinny i kto ośmiela się to kwestionować będzie srogo ukarany! ? A po chwili pojawiają się coraz głośniejsze szepty: ej, co on tak głośno protestuje?  Przecież nikt go jeszcze nie oskarżył nawet. A może by tak trzeba było, na wszelki wypadek, pójść do prokuratora czy aby śledztwa lepiej nie zaczął …?

Tyle, że w poważnej polityce dorosłych szczwanych lisów na poważne tematy (a hitleryzm, faszyzm i Holocaust to poważne tematy w polityce nie tylko historycznej ale i teraźniejszej. Tu nie ma miejsca na prostackie żarty o brudnym Żydzie-chałaciarzu i pijanym Polaczku, tak jak nikt nie studiuje faszyzmu niemieckiego oglądając film Chaplina) ta ustawę potraktowano poważnie. I z bardzo złymi dla Polski reakcjami. Jeżeli ktoś w Warszawie na Wiejskiej lub na Żoliborzu pomyślał, że prawicowy w końcu i też populista, Netanyahu który nie specjalnie się przejmował polskimi problemami z demokracją PiSu, da się jakoś udobruchać – ten kompletnie Izraela i Netanyahu nie rozumie. Są granice i tematy, których Netanyahu nie potraktuje, jako gry politycznej. Gdzie pragmatyzm już nie zadziała. Zwłaszcza, że przeciwnik nie stanowi dla niego jakiegokolwiek, najmniejszego nawet zagrożenia. Nawet pani senator Anna Anders to zrozumiała i tuż przed głosowaniem w Senacie spytała oficjalnie, zdumiona dyplomatycznym analfabetyzmem swych politycznych liderów: czy nikt nie rozumiał symbolicznej wymowy głosowania nad Ustawą w przededniu Dnia Pamięci Holocaustu? Senator Anders nie miała zarzutów do treści Ustawy ale przynajmniej wykazała się jakimś minimum zmysłu politycznego i dostrzegła, że nawet tych prostych skojarzeń jej przyjaciele partyjni nie pojmują. Pytanie to wypowiedziała publicznie do marszałka Senatu. Przerażona tym, co usłyszała bezpośrednio od polityków amerykańskich.  Ameryka jest na Polskę wściekła. I ta Trumpowska Ameryka, której prezydent przeniósł, wbrew tradycji amerykańskiej dyplomacji, stolicę USA do Jerozolimy, którego zięć jest silnie zaangażowanym w sprawy izraelskie Żydem Amerykańskim. I Ameryka Demokratów. Departament Stanu USA wydał bardzo szybko wyjątkowo ostre oświadczenie, że spór o zawarte w nowelizacji ustawy o IPN przepisy dotyczące karania za przypisywanie Polakom udziału w Holocauście może „mieć wpływ na strategiczne interesy Polski, a także jej relacje ze Stanami Zjednoczonymi”. Jak dosadnie określił to popularny polski dziennik: w języku dyplomatycznym to dosłownie walnięcie pięścią w stół.  Ameryka – najważniejszy sojusznik Rzeczypospolitej, kraj, którego wojska stacjonują na naszym terytorium, by odstraszać Rosję przed ewentualnym atakiem – w sporze o ocenę historii stanęła po stronie Izraela. I trudno się dziwić – znaczenie Izraela dla USA a znaczenie Polski dla USA nawet w przybliżeniu jest od siebie bardzo odległe.

Jedyne dobre, co do tej pory z tego zamieszania wyszło – to olbrzymi, niespotykany w skali przedtem dyskurs Polaków w Polsce i na Obczyźnie na ten temat. Ilość dokumentów, wspomnień, opinii, faktów i mitów jaka wypełniła wszystkie polskie media społecznościowe, media dziennikarskie jest niewyobrażalna. Bez względu na spory dyskutantów – większość zdaje się rozumieć wagę i powagę tematu. Wiele osób ze zdumieniem powtarza ten sam komentarz: pojęcia nie miałam/em, że takie dokumenty są, że to i tamto miało miejsce… Bo to faktycznie (poza pierwszą nieśmiałą próbą przy Jedwabnem) ciągle był albo temat tabu … albo temat mitów. Czyli kompletnie odwrotnego od zamierzenia tej Ustawy efektu.  Zdaje się jednak, ze ten efekt pozytywny jest przypłacony przez Polske cena zbyt wysoką.

Chętnym polecam ciekawe materiały na temat losów Żydów polskich w latach 1939-47 z archiwum Polskiej Akademii Nauk – Centrum Badań Nad zagładą Żydów.

Vancouver 2016 – Kanada honoruje udział lotników polskich w Bitwie o Wielka Brytanię

Polscy Tatarzy, kontynuujac wieloetniczna tradycje Rzeczypospolitej wzieli tez udział w Kampani Wrześniowej

W przeddzień Międzynarodowego Dnia Pamięci Holocaust, a więc dnia specjalnej uwagi, ciszy i wręcz ostrożności we wszelkich tematach z tym związanych, polski Sejm przegłosował nowelizację Ustawy o IPN (słynny Instytut Pamięci Narodowej,  poniekąd kontynuator Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich za czasów nieboszczki PRL plus zbrodni bolszewickich, aparatu PRL ale też historii polskiego nurtu antykomunistycznego ruchu oporu i opozycji demokratycznej).

Zgodnie z tą nowelizacją każdy kto publicznie i wbrew faktom przypisuje polskiemu narodowi lub państwu polskiemu odpowiedzialność lub współodpowiedzialność za zbrodnie popełnione przez III Rzeszę Niemiecką lub inne zbrodnie przeciwko ludzkości, pokojowi i zbrodnie wojenne – będzie podlegał karze grzywny lub pozbawienia wolności do lat trzech. Taka sama kara grozi za „rażące pomniejszanie odpowiedzialności rzeczywistych sprawców tych zbrodni”.

Niemal natychmiast wywołało to konsternację w wielu krajach i bardzo negatywne, wręcz lodowate, przyjęcie w Izraelu. Ambasador Izraela w Polsce, pani Azari odniosła się do tej ustawy podczas uroczystości w Auschwitz II-Birkenau. Jak podkreśliła, regulacja ta budzi w Izraelu „dużo, dużo emocji” i „odrzuca ją rząd Izraela”. ”Mamy nadzieję, że możemy znaleźć wspólną drogę, żeby zrobić jakąś zmianę w tej nowelizacji. Dlatego, że Izrael też rozumie kto budował Auschwitz i inne obozy i wszyscy wiedzą, że to nie byli Polacy”.

Natychmiast  zareagował rząd izraelski, rzecznik ministerstwa Spraw Zagranicznych, Emmanuel Najszon, zapowiedział, że skontaktuje się ono w tej sprawie z polskim rządem, ‘wysyłając bardzo jasny przekaz’.  I dodał: Nikt nie może zmieniać prawdy historycznej i nie ma tu miejsca na edukowanie rodzin osób, które przeżyły Holokaust. Miała miejsce nagła rozmowa telefoniczna premierów Polski i Izraela, na żądanie tego ostatniego. Do Kancelarii prezydenta Dudy przyjechała na rozmowę Ambasador Izraela.

Moim zdaniem to Ustawa beznadziejnie napisana, w bardzo złym momencie i szkodliwa. Nikt rozsądny, żadne szanujące się państwo na świecie nie przypisywało ani nie przypisuje Polsce odpowiedzialności za hitlerowskie zbrodnie wojenne – przeciwnie, Polska jest uznana uniwersalnie za bohaterski przykład przeciwstawienia się hitleryzmowi i jednego z najważniejszych i najtrwalszych aliantów w 2 w.ś. ‘Polskie obozy koncentracyjne’ to znany chwyt ultra prawicowych lub ultra lewicowych tytułów mediów prywatnych będących w rękach specyficznych anty-polskich grup. Obrzydliwych i piętnowanych. Byłem jednym z pierwszych, którzy zarzucił to ponad 30 lat temu czołowej gazecie kanadyjskiej, gdy użyto tego określenia. Na długą odpowiedź i usprawiedliwianie się podano, że chodziło jedynie o geograficzne umiejscowienie Auschwitz (o ten obóz w artykule chodziło) i że każdy wie przecież, że obozy były zbudowane i zarządzane przez Niemców. Zaproponowałem zrobić krótka ankietę (sam zaoferowałem się nieodpłatnie ją rozprowadzić po szkołach) z jednym zdaniem orzekającym (wyciętym z ich artykułu), że Auschwitz był polskim obozem koncentracyjnym. I zaraz pytaniem: kto był za Auschwitz odpowiedzialny: 1) Polacy; 2) Francuzi; 3) Niemcy. Gazeta (Calgary Herald) na ankietę się nie zgodziła ale wydrukowała sprostowanie i obiecała więcej takich zwrotów nie używać. Takie pomyłki lub świadome ‘lanie wody’ łatwo obnażyć i zmusić do przeprosin. Ale nowa Ustawa IPN idzie dużo dalej. Dyrekcja IPN podkreśla, ze przecież prokuratorzy nie będą np. prowadzić śledztwa wobec badań naukowych o ewentualnych ‘zbrodniach Polaków w 2 w.ś.’ … i szybko dodaje o ile będą oparte na faktach. ‘Badania oparte na faktach’ hmmm- to nowa metodyka badań panowie historycy z IPN. Badania się robi, by fakty ustalić. Jeśli już są nie trzeba ich badać tylko opisać. Cała ta Ustawa, w tej formie w jakiej jest napisana, jest ośmieszająca Polaków i naszą przeszłość. Śmierdzi na kilometr lękiem przed czymś …

Ja, jako Polak, jestem dumny z naszego zachowania jako państwa o nazwie Rzeczypospolita Polska i jego obywateli w całym okresie 1939-1945. I wszędzie, gdzie byłem na świecie, jeśli ten temat był poruszany – spotykałem potwierdzenie tej dumy. Nie potrzebna mi jakakolwiek, strasząca ludzi o innym zdaniu, ustawa polska. To nie ustawa historyczna a ustawa histeryczna. Głupia i szkodliwa. Przeciwnie – jeśli były (a wiemy, że były) podejrzenia o zbrodniczą działalność jakichś obywateli polskich, lub jakichś zorganizowanych grup polskich – oczekuję, że organa sprawiedliwości Polski, badacze, reporterzy, osoby lub rodziny osób poszkodowanych będą dochodzić prawdy o tych zbrodniach, winnych tych zbrodni upubliczniać a nawet pośmiertnie (o ile praktycznie to możliwe) karać. I jakieś zadośćuczynienie ofiarowywać. To minimum uczciwości obywatelskiej i historycznej. To moją dumę narodową zwiększy i umocni. Chcę być dumny z mojego dziadka, który ze swoim szwadronem pogalopował we wrześniu na linię frontu, za mojego wuja, nadinspektora w Lidze, którego Sowieci wywlekli do Starobielska i tam z innymi rozstrzelali, za mojego ojca i jego brata, którzy brali udział w AK w wyzwalaniu Wilna a potem wpadli w łapy sowieckie, za pradziadka, któremu prawie odcięto nogę serią z karabinu maszynowego w Krwawej Niedzieli w Bydgoszczy, gdy szedł do Fary na mszę i resztę wojny przeżył kuśtykając, a mimo to chodząc nocami na tory za dworcem w Bydgoszczy i nosząc kawałki chleba dla więźniów, których Niemcy w pulmanach wieźli z Generalnej Guberni i z frontu wschodniego w głąb Rzeszy na roboty. Nie chce i nie mogę być dumny ze szmalcowników, z folksdojczów, z tych, którzy ograbiali Żydów lub na nich za nagrodą donosili. A i tacy byli. Nie jestem i nigdy nie będę dumny za niektórych Polaków w Jedwabnem i innych miejscach, gdzie podobne zbrodnie miały miejsce. I jako dumny Polak mam prawo o tym mówić i pisać. Bez jakiegoś prokuratorzyny decydującego czy moje opinie są oparte na ‘faktach’. Panie premierze Polski i panie i panowie z PiS: proszę mojej godności Polaka nie bronić tak zawzięcie. Ona sama się obroni. Chce by mnie szanowano za to kim jestem. Nie ze strachu przed karą.

Rok 2018. Rok wyjątkowy, bo to rok stuletniej rocznicy odzyskania niepodległości Rzeczypospolitej. Więc bez wątpienia obszerniej na tych łamach do tego tematu wrócę.

Zanim jednak spojrzymy w przeszłość – spojrzenie przez okulary Internetu, gazet, telewizji i innych mediów na dzień dzisiejszy w Rzeczypospolitej.  Rzeczypospolita Polska Anno Domini 2018.

Jak się zaczęła, jak wygląda? Zaczęło się pierwszą poważną zmianą na stanowiskach rządowych. Poprzedził to dziwny kontredans w okresie przedświątecznym, gdy zmieniono premiera. To znaczy przesunięto panią Beatę Szydło o jeden krok dalej i pana

Mateusza Morawieckiego o jeden krok bliżej. Wicepremier został premierem, premier – v-ce premierem. W normalnej polityce świata realnego (demokratycznego oczywiście) rzecz raczej niespotykana. Ambicja i godność jakiegokolwiek polityka, który osiągnął szczyt lub prawie szczyt (chyba jednak szczyt, bo w Polsce większość realnej władzy jest jednak w rękach rządu a nie prezydenta) władzy nie dopuszcza możliwości dobrowolnego usunięcia się na pozycje niższą w Gabinecie. Może stracić pozycję tracąc zaufanie i swojego Gabinetu i większości sejmowej. Wtedy usuwa się właśnie w cień zupełnie, zostaje posłem lub nawet zrzeka się mandatu poselskiego i odchodzi na tzw. ‘honorową emeryturę’. Aby z szefa zgodził się zostać podwładnym – jest raczej niespotykane. Zwłaszcza w tym samym praktycznie rządzie. Ale posunięcia takie nie dziwią i są dość nagminne w dyktaturach. Król/książę/dyktator, w którego rękach spoczywa pełna władza, mianuje i wymienia swoje gabinety, jak chce. Personalia i ambicje polityczne są bez znaczenia, bo władza rządowa nie jest z nadania wygranej w wyborach, a łaską Panującego.

Co prawda pani Szydło w wyborach ostatnich właśnie prowadziła kampanię wyborczą, jako kandydat na premiera Polski, prawda? I te wybory wygrała ona, nie pan Morawiecki, prawda? Więc Polacy głosowali de facto na nią, prawda?  Eh, to już takie szczegóły banalne i mało istotne: wybory, przybory…., kogo te detale obchodzą ostatecznie na kogo głosowali!?  W Polsce widać wyraźnie mało kogo. A już zwłaszcza Wiecznie Żywego wodza.

2018 mimo to przyniósł poważne zmiany wprowadzone już przez samego nowego premiera (naturalnie za zgodą i przyzwoleniem – lub z nakazu bezpośredniego – Wiecznie Żywego). Odeszły (zostali zwolnieni) filary rządu poprzedniego. Z punktu widzenia praw fizycznych i budowlanych były to po prawdzie strasznie złe filary, które autentycznie groziły zawaleniem się całej budowli. Prawa fizyki a prawa polityki to jednak nie to samo.  Postanowiono niektóre (większość z tych mniej ważnych – poza jednym, który jest bardzo ważnym: Ministrem Sprawiedliwości i Prokuratorem Generalnym) filary pozostawić.  Filary pozostały niestabilne co prawda, ale są świeże lub odmalowane, więc jeszcze nie przegnite do cna.

Największym zaskoczeniem (i błogosławieństwem dla kraju!) było wyrzucenie Antoniego Macierewicza z Ministerstwa Obrony Narodowej.  To trochę złośliwo-zbójecki nóż pod żebra. Macierewicz tyle się napracował, wyrzucił prawie wszystkich wyższych dowódców wojskowych, włamał się nocą do biur NATO w Warszawie, groził Prezydentowi. A co najważniejsze stworzył i zaczął budować własną armię partyjną: Wojska Obrony Terytorialnej (mając na myśli oczywiści terytorium władzy a nie państwa – więc wszystkie z tego tematu żarty były kompletnie niewłaściwe: do walk ulicznych z obywatelami te wojska mogły być używane skutecznie a o jakichkolwiek walkach z Rosją lub Marsjanami Macierewicz nawet nie myślał poważnie w tym temacie). Jego oczko w głowie.  I być może właśnie ten projekt, te ‘wojska’  Macierewicza zadecydowały o jego upadku. Nieudolność w zakupie jakiegokolwiek sprzętu i coraz gorszy stan bojowy Armii Polskiej ( w tym mierność strategiczna nowych dowódców Sił Zbrojnych RP) raczej nie był tym powodem.  Wątpię by dużo w tej materii potrafił zmienić Policmajster Błaszczak. Ale ta prywatna armia – to, co innego. Kto wie, rok-dwa i Macierewicz sam by mógł zadekretować, że Wiecznie Żywy nie jest wiecznie?

Morawiecki, jako premier –  na tyle na ile jakikolwiek premier (poza Wiecznie Żywym, gdyby nabrał odwagi oficjalnie ster państwa wziąć w swoje ręce) w Polsce PiSu może cos zrobić samodzielnie – wydaje się być i mądrzejszy i inteligentniejszy i bardziej świadom świata i norm politycznych w Europie i poza Polską.  Pani Szydło – nie oszukujmy się – mogłaby nie tylko w gminie rządzić a nawet i w powiecie i pewnie dobrze. No ale nie żartujmy, nie w państwie…  Wiec (tu pewnie niektórych zaskoczę) tą zmianę uważam za pozytywną. Podobnie – pomijając niską opinie jaką mam o ministrze Błaszczaku – jak usuniecie Macierewicza. To był i jest szalenie niebezpieczny człowiek. Krypto-faszysta od dziesiątków lat (nawet z czasów zasłużonej działalności anty-komunistycznej) miał jedną wizję Polski: katokatolickiego kraju o silnym zabarwieniu szowinistycznym. Taka współczesna wersja wczesno dwudziestowiecznego faszyzmu hiszpańsko-włoskiego lub węgiersko-portugalskiego. W odpowiednim momencie i czując się odpowiednio silny zdaniem moim nie cofnąłby się przed niczym. W przeciwieństwie do Wiecznie Żywego – nie jest tchórzem. Jest człowiekiem odważnym.

Bez satysfakcji (bo było to wesołe, trzeba przyznać) zgadzam się tez, że z punktu widzenia rządowego plusem było pozbycie się nieudacznika Waszczykowskiego.  Nie pamiętam tak nieudolnego ministra SZ nawet z czasów PRL-u. Zaprawdę (tu się musze zgodzić z anty-elitarystami) zdobycie wykształcenia nie daje jakichkolwiek gwarancji na inteligencję, rzutkość, umiejętność rozwiązywania problemów i dostrzegania ich przede wszystkim. Bardzo to (wykształcenie) pomaga tym, którzy te naturalne zdolności posiadają. Ale tylko tym. U Waszczykowskiego to była prawdziwa tabula rasa…

Mam głęboką nadzieję, że zmiana w ministerstwie odpowiedzialnym za lasy pozwoli Polsce i PiSowi wycofać się z tej strasznej gospodarki leśnej stosowanej wobec Puszczy Białowieskiej.  To jest autentyczny dramat na skalę europejską. Zupełnie niezrozumiały w XXI wieku, gdzie wszyscy wiemy, jak kolosalne znaczenie ma ratowanie ostatnich fragmentów oryginalnego, prastarego lasu niziny europejskiej. Zbrodnia niewybaczalna. I grożąca Polsce w każdym momencie kolosalnymi karami pieniężnymi, które już są zasądzone wyrokiem niepodważalnym i niemożliwym do kasacji oraz poza możliwościami ominięcia go przez Polskę (Trybunał Sprawiedliwości i jego wyroki nie podlegają rządom państw unijnych) – do egzekucji kar potrzebna jest jedynie oficjalna nota Komisji Europejskiej do Trybunał o wprowadzenie wyroku.  Samej Komisji, nie zgromadzenia posłów europejskich, tutaj już żadne głosowanie nie wchodzi w grę. Ale wysokie kary finansowe nie są największym nieszczęściem. Dziury budżetowe można załatać, podnieść podatki, zmniejszyć ulgi podatkowe. Kto w ciągu czterech czy dziesięciu nawet lat wyhoduje drzewostan i jego biologiczną otokę, która powstawała przez setki lat?

Wiele osób znających i obserwujących byłego (na szczęście) ministra Jana Szyszko uważa, że pan minister autentycznie opiera się w swoich decyzjach na niezachwianej wierze w biblijne stanowisko, że Pan Bóg dał człowiekowi przyrodę w kompletne władanie i używanie dla własnych potrzeb. Gdybym nawet biblijne opowieści traktował tak dosłownie i z taką wiarą, jak pan Szyszko, to mimo wszystko w XXI wieku  bym chyba trochę dystansu i niedosłowności używał.  Ostatecznie cudzołóstwo też jest biblijnym nakazem karane kamieniowaniem, jak i wiele innych rzeczy dużo mniej moralnie odrażających.  Przecież byliby katolicy siłą rzeczy dziś najmniejszą chyba grupką religijną na świecie, gdybyśmy tak dosłownie Biblię traktowali, panie Janie. Nam samym by kamieni na nas samych nie starczyło …  Wiem, że ten akapit traktowany będzie, jako satyra.  Ale, mimo satyrycznego może tonu tu i tam, proszę mi wierzyć, że nie w kategorii żartu to napisałem i nie dla śmiechu. To, co dzieje się z Puszczą Białowieską uważam za zbrodnię najwyższego kalibru.

Po pierwszych dwóch pełnych latach opozycji demokratycznej w Polsce rzeczy też ulegną zdaje się dużym przeobrażeniom. I w tej formalnej, politycznej, sejmowej opozycji i w tej obywatelskiej, z ulic miast i miasteczek. Od czasów zrywu solidarnościowego chyba nie widzieliśmy takiego zaangażowania Polaków w politykę. Pro i contra. Być może nawet zbyt ostro miedzy sobą, co jest niebezpieczne, bo rządy zmienić dużo łatwiej (nawet krwawo – czego Polsce nie życzę) niż naród.

Początkowa masowa skala demonstracji setko i dziesięciotysięcznych zamieniła się w liczne, prawie ‘etatowe’ protesty mniejsze lub wręcz małe. Ale grupka kilku ludzi stale na ulicy oznacza poważną grupę, która ich wspiera gdzieś. Więc kalkulacje rządowe, że protest osłabł są bardzo błędne.  Nie sądzę zresztą by autentyczna czołówka intelektualno-polityczna PiS w takie marzenia wierzyła. Podaje to się do rządowej prasy, TV i innych środków propagandy partyjnej dla uspokojenia swojego elektoratu i szerzenia defetyzmu wśród niezaangażowanych w konflikt. Typowa propagandowa papka nie mająca znaczenia pomiędzy prawdziwymi graczami. Zdecydowany (z własnych błędów i ze sprytnie prowadzonej akcji sterowanej przypuszczalnie przez organa  podległe ministrom Błaszczykowi i Ziobrze) spadek popularności lub wręcz załamanie się Komitetu Obrony Demokracji (KOD) mógł częściowo przyczynić się do zmniejszenia (poważnego) liczebności protestujących na ulicach.  Ale to okazać się może zwycięstwem PiSu prawdziwie pyrrusowym.  Do tej pory skutkuje powstawaniem licznych, bardziej zdyscyplinowanych i lepiej zorganizowanych ośrodków protestu społecznego, politycznego, obywatelskiego.  Grupy mniejsze, lokalne są lepiej zorganizowane, nastawione często na specyficzne tematy i w tych tematach dobrze zorientowane.  Następuje wyraźne zróżnicowanie obszarów protestu. Młodzi organizują się samodzielnie. Już nie stoją i nie patrzą z zaciekawieniem na tłumy 40, 50 i 60-latków na ulicach ze sztandarami. Kobiety nie patrzą z ciekawością na protestujących mężów i innych panów. Tworzą wielkie i silne koalicje kobiece – z bardzo silnym zapleczem wśród współczesnej emigracji polskiej.  Przeliczono się myśląc, że miliony Polek i Polaków, którzy w ostatniej dekadzie wyjechali do Europy Zachodniej będą typową emigracją zarobkową, która prócz ciułania pieniędzy niczym innym nie będzie zainteresowana.  Wyjechało wszak wśród nich tysiące ludzi przygotowanych profesjonalnie i nie mających dużych łopotów ze znalezieniem pracy poza tradycyjnym sektorem usługowo-wykonawczym (gastronomia, hotelarstwo, prace budowlano-remontowe, opieka domowa) – i ci poza karierą (autentyczną) mają inne nieco zapotrzebowania i aspiracje. I łatwiej wchłaniają etos bycia „Europejczykiem”. A to wiąże się z wyraźnym niezadowoleniem ze zwrotu jaki władze polskie przeprowadzają w kraju. Dla tej emigracji (oraz dla dość mimo wszystko licznej, choć ciągle mało widocznej emigracji polskiej roczników dekad 1950-60-70) prosty chwyt propagandowy stosowany dość skutecznie wobec Polonii, który polegał na podstawieniu słów: naród, narodowość, duma narodowa w miejsce słów: szowinizm, ksenofobia – nie działa tak łatwo ani prosto. Im bardziej nachalnie i prostacko przedstawiony – z tym większym oporem i protestem się spotyka. To są też ludzie, którzy ze względu na swój poziom wykształcenia i profesjonalizm mogą i maja największy wpływ na środowiska opiniotwórcze w ich krajach zamieszkania.  Dla rządów PiSu nie wróży to na dłuższą metę nic dobrego.

Osobną kwestią związaną z emigracją polską jest wielki problem demograficzny.  Żadne 500+ nie jest w stanie wyrównać ubytku mieszkańców Polski. Tu już matematyka i statystyka nie może operować propagandą i chciejstwem.  Jeżeli ten proces się nie tylko nie zatrzyma, ale wręcz odwróci – Polsce grozi wielki kryzys demograficzny.  Od roku 2011 stale maleje liczba ludności Polski. Ponad dwa lata istniejące finansowe ulgi dla rodzin wielodzietnych (500+ i inne) tego trendu nie zmieniły. Rok 2016 , mimo minimalnego wzrostu urodzeń, tez tej nie dobrej passy nie zmienił. Liczba ludności Polski ponownie zmalała w stosunku do roku 2015. O wyborze zamieszkania decydują nie tylko (najwyraźniej) same ulgi finansowe.  Nie mówimy tu o typowych, okresowych wyjazdach ‘na saksy’. Mówimy o emigracji wieloletniej, która im dłuższa, tym mniej skłonna wracać na stałe do starego kraju.  Bardzo dużo z nas, emigracji solidarnościowej, wyjechała tez ‘na chwilę’. Blisko 40 lat temu.  To zjawisko bardzo niebezpieczne i nie może być zrekompensowane pozwoleniami na prace dla cudzoziemców w Polsce (tzw. tania siła robocza: Czeczeńcy, Ukraińcy, Białorusini itd.).  Te pozwolenia, o ile nie są legalną i formalną drogą do ubiegania się skutecznego o prawo zamieszkania i obywatelstwo są de facto minusem dla Polski. jej rozwoju gospodarczego i nic nie zmieniają w problemie demograficznym. Przyjdzie moment (oczywiści o tym obecnie rządzący nie myślą, gdyż nastąpi to długo po ich odejściu) kiedy jedynym ratunkiem będzie masowa emigracja do Polski. Wątpię by na to zaproszenie odpowiedzieli Niemcy, Francuzi lub Włosi. Na pewno nie Amerykanie. Wiemy dokładnie skąd tylko może ona nastąpić. Albo z Ukrainy i Białorusi (jeśli jeszcze będą istniały, jako państwa suwerenne i wolne) albo z Azji i Afryki.  Masowa emigracja z Białorusi i Ukrainy może być dla Polski niebezpieczna. Przez sam fakt, że graniczą z nami, że ciągle są powiązania bardzo silne historyczne i mimo, że oficjalnie nie poruszane: pretensje emocjonalne do dużych obszarów terytorialnych po obu stronach granicy. Co by było teoretycznie możliwe gdyby od Przemyśla aż po Rzeszów zamieszkało setki tysięcy ludności ukraińskiej? Nawet etnicznie nie mogliby się czuć trochę obco, w końcu to Rus Czerwona …. Gdyby na Podlasiu w okolicach Hajnówki, Siedlec, aż pod Białystok wróciło tysiące wnuków i pra-prawnuków tych, którzy tam kiedyś mieszkali? Może nic. Może byłoby im w Polsce dobrze.  Tylko, jak byśmy im tych ‘żołnierzy wyklętych’ wytłumaczyli?  Hmmm.  Oczywiście zachodzi możliwość, że Ukraina i Białoruś za iks lat będą częścią państwa rosyjskiego. I granice będą dużo szczelniejsze niż teraz. Chyba, że sami będziemy w tej sferze wpływów. Ale wówczas ani jedni ani drudzy nie będą mieli czego u nas szukać, bo będzie bardzo podobnie. ..

Więc chyba Azja i Afryka, jako źródła tej emigracji są nieuniknione. Może lepiej zacząć to robić bardziej planowo i wolniej już teraz. To by była mądra i dalekowzroczna polityka demograficzna. Dawała większą szansę na kulturową ‘polonizację’ nowych obywateli. Bo modlić się o cud to trochę nie fair. Zwłaszcza w polityce. Kościół może to lubi – Pan Bóg wątpię. Ostatecznie, nie biblijne co prawda a ludowe, nasze polskie porzekadło mówi: Pan Bóg pomaga tym, którzy pomagają sobie …

Dobrego roku 2018 życzę miłej Czytelniczce i szanownemu Czytelnikowi.

Kilka late temu prowadziłem regularny blog na portalu, który już zamknąłem.  Było tego sporo i przez wiele lat, zanim WordPress i inne formaty powstały. Pierwszym była bodaj sfera blogowa założona przez Yahoo, w czasach gdy Yahoo było w zasadzie głównie tylko w Brytanii. Nazywało to się Yahoo360. Tam stawiałem pierwsze kroki blogera i – ze względu na publikę i innych blogerów – było to chyba wyłącznie po angielsku. Będzie chyba blisko (o ile nie więcej, nie chce mi się teraz sprawdzać) 11-12 lat. Potem założyłem blog na własnej domenie i przez około 10 lat prowadziłem go dość regularnie. Po pierwszych kilkunastu tysiącach czytelników – przestałem liczyć ile było wejść w tym czasie. Nic nie trwa wiecznie. Nudzimy się lub tracimy sympatie do projektów, które sami zakładamy. Przez 10 lat wydawałem drukowany rocznik twórczości polskiej w Kanadzie “Strumień’. Też w 2012 wydałem ostatni – choć ciągle się przymierzam, że do tego wrócę. Ale jeśli to już w innej formie. By nie wypaść z trybu tego ‘elektronicznego gadulstwa’  trochę teraz tu (niezbyt już regularnie) pisuję.

Otóż szukając pewnego starego tekstu, znalazłem w elektronicznych szufladach pamięci ostatni tekst, jaki pisałem (lub jeden z ostatnich) dla poprzedniego blogu. Zdaje się nie opublikowałem wówczas a teraz wydaje mi się ciekawy. Z historycznego punktu widzenia. Bo tekst dotyczył wyboru Andrzeja Dudy na Prezydenta RP. Ale jeszcze przed wyborami parlamentarnymi, tj. przed rządową większością PiS w Polsce. I ciekawe miałem, wydaje mi się, spostrzeżenia wówczas na ten wybór Dudy. O ile się zmieniły? Czy miałem racje i czy dobrze to oceniałem? Jedno jest pewne: trudno być prorokiem we własnym kraju, ha ha ha.

Zamiast tytułu ówczesnego artykułu, posłużę się cytatem z jego epilogu, który najbardziej charakteryzuje moje wówczas do tego podejście: “Prezydent Duda też bez wątpienia nie jest jakimś opętanym  Savonarolą.  Zapewne prawa człowieka i obywatela nie będę czołówką jego prezydentury ale nie będą też nią stosy na Krakowskim Przedmieściu.  Gorzej będzie, jeśli najbliższe wybory parlamentarne PiS też wygra. “

(Wybory prezydenckie, lato 2015)

Zmiany. Bywają dobre, bywają złe. Ale zmiany są niezbędne, choć często boimy się ich, ukrywamy, udajemy, że nie następują,  Dziś siedzę w małej kawiarence i słucham jakiegoś nieznanego zespołu jazzowego i słucham stare przeboje . Jak dziesiątki lat temu. Starszy facet w kapeluszu i krótkich spodniach śpiewa po francusku europejską odmianę tej czarnej, amerykańskiej muzyki z Południa. Mogło to by być czterdzieści lat temu, gdzieś w klubie na warszawskiej  Starówce, mogłoby to być  lat temu w Paryżu, gdzieś koło Halle lub na Montparnasse lub gdzieś koło Sorbony, mogło być w Montrealu dwadzieścia  pięć lat temu.  Jest dzisiaj, nad Pacyfikiem, w New Westminster.  Nawet ci sami muzycy mogli tam być. Ostatecznie ci sami muzycy mogli tam być, bo (plus minus) w tym samym wieku, co ja. Ale jest tu i teraz. Tam być nie mogło, bo  zmiany. Zmiany jak w Dziennikach Zofii Nałkowskiej. Jak w jej życiu. Jak w moim. I twoim. Zmiany są niezbędne. Wydaje mi się. A nawet jeśli nie są niezbędne—są nieuniknione. Życie. Ten drobiazg. Więc obserwując je, zauważając, powiadamy : C’est la Vie. Na tym polega, na ustawicznych zmianach.

Nie, niekoniecznie jest to temat filozoficznych refleksji, poetyckiej zabawy literackiej. To całkiem praktyczne spojrzenie na życie. Teraz właśnie słucham samby (zmiana zespołu w klubie). Ale  tej samby autentycznej. Wyzbytej z artystycznych świecidełek, samby zakurzonych, spoconych kawiarenek Południowej Ameryki. Gdzie po wielogodzinnej, beznadziejnie nisko płatnej pracy, spotykają się sąsiedzi. Na szklankę rumu, kufel piwa, na seks, na pocałunek. Wiedzą, że ich życia nic nie zmieni. Mimo to, przy tym rumie, w ramionach tej kobiety czy tego mężczyzny – marzą. O czym? O zmianie. Może …

Jazz, ballada, opowieść jest jak życie. Nie ma w tym zbyt wielkiej przesady. Po prostu się zdarza. Każdemu z nas. A potem przemija. Też każdemu z nas.  Ale ile wspaniałych (lub strasznych) zmian w międzyczasie!

I w takiej, nietypowej może ale bardzo racjonalnej perspektywie trzeba widzieć ostatnie wybory prezydenckie w Polsce. Potrzeba zmiany. Dość naturalne. Nie wszystkie zmiany są korzystne bezpośrednio, od zaraz. Są nawet takie, które nieco nas cofają. Wydaje mi się, że tak (w krótkiej perspektywie najbliższych czterech lat) stało się w Polsce. Większość stolic europejskich tak to też odczytało. Zwłaszcza tych stolic liczących się poważniej.  Prezydenta Dudę widzą (lub obawiają się, że jest) jako rodzaj transformatora, który będzie emanował energią prezesa Jarosława Kaczyńskiego.  Czyli, jako ostry zwrot na prawo. A zważywszy, że prezydent Komorowski związany był też z partią prawicową (PO) – no, to już dalej za tym ‘zwrotem na prawo’ chyba tylko faszyzm.   Wątpię aby to nam groziło, na szczęście. Nie żeby faszyzmu polskiego nie było, nawet na ławach sejmowych. Ale nie wyobrażam sobie sytuacji by kiedykolwiek Polacy dali faszystom szansę na jakiekolwiek rządy (choć w rządzie byli, za czasów premierostwa właśnie Jarosława Kaczyńskiego).

Wybory podkreśliły od lat już istniejący wyraźny podział Polski: zachód i północ bardziej centrowe; wschód i południe bardziej arcy-konserwatywne, wyznaniowe. Podobny rozdział istnieje w grupie poziomu wykształcenia (im  wyższe tym niższe poparcie dla PiS-u i partii skrajnych) i podział między Polska wielkomiejską contra Polską wiejską i małomiasteczkową.

Ale jakkolwiek by tego nie analizować—fakt jest niezmienny: Polacy wybrali na prezydenta kraju reprezentanta PiS-u,  Andrzeja Dudę. I jest to zmiana.  Najwyraźniej potrzebna. Sugeruję, że w dłuższej perspektywie dla sił i środowisk postępowych, świeckich  to zmiana pozytywna.  Być może obudzi to kręgi na lewo od centrum do lepszej organizacji, do aktywności politycznej.  Nic tak ludzi nie łączy, jak wspólny przeciwnik.  Zwłaszcza nas, Polaków.  Prezydent Duda też bez wątpienia nie jest jakimś opętanym  Savonarolą.  Zapewne prawa człowieka i obywatela nie będę czołówką jego prezydentury ale nie będą też nią stosy na Krakowskim Przedmieściu.  Gorzej będzie, jeśli najbliższe wybory parlamentarne PiS też wygra.  Ale i wówczas ( choć szkody byłyby o wiele wyższe i kosztowniejsze) Polska ani nie padnie ani się nie zawali. Ostatecznie mieliśmy już  dwuwładzę Lecha i Jarosława Kaczyńskich.  I nikt na szubienicach nie zawisł.  Więc nie taki diabeł straszny—zwłaszcza, że PiS od diabła lubi się odżegnywać i egzorcyzmy przeciw temuż organizować.

Więc może i ta zmiana będzie w konsekwencji nawozem na przebudzenie się z letargu i rozbicia prądów oświeceniowych na polskiej scenie politycznej. Czas już, oj czas najwyższy.  Trzeba nam na nowo Kołłątajów, Stasziców i Bohomolców. Nie można stale pałętać  się w ogonie postępowej Europy.