Let us go From the Fort of Our Love to Paris

Bogumił Pacak-Gamalski

I have been reading again the verses of my very liked American poet Paul Monette. Yes, of course, his “West of Yesterday, East of Summer”_[i]. Thought many times to translate this terrifying and yet so lyrical and beautiful book of poetry. His homage to his lover, his friends, his times. To people, who died of AIDS. As did he.

I asked myself why didn’t I? It was by the end of this modern Black Death when I was a very young man discovering the powerful world of erotica and sex. Of desires and pleasures that shaped human history so much, almost as powerful as hunger for power. Indeed, in many instances, these two forces were intertwined. They still are. It was also a time when gay stable relationships were not seen, maybe not even desirable as a norm or even something to look for. With causal relationships, you avoid the risk of being outed, beaten, maybe murdered, and certainly ostracized. You could easily lose your job for that reason and it was a legally valid reason. Strange times.

On page 10, Monette writes beautifully about Nureyev in his poem

Nureyev doesn’t have AIDS

or so they say but the season’s still off

at least in Paris and all her colonies

as to what to do after dance the gun-

runner Rimbaud is the paradigm post-

art position a little border war

khaki and goat kebabs no mail till the fin

de siècle is safely passed if the feet die

first you must sit out the millennium

(….)

There are so many allusions here to so many things of the gay history in art. Casual readers might not notice the insertion in these lines of a young tragic French poet Arthur Rimbaud – the femme fatale of much older Paul Verlaine.

Four days ago I posted on my Facebook profile a short biography of another American poet, who lived in even earlier times – Richard Bruce Nugent. In 1925 he published a poem “Shadow” in “Opportunity”_[ii]. It is an example of early poetry in the USA with searching for its own homosexual identity. I found it powerful, almost painful in how it evokes and stirs my own youth memories. Memories from much later time (almost three generations later), but still pervasive. Fragment of this poem:

Silhouette

On the face of the moon

Am I.

A dark shadow in the light.

A silhouette am I

On the face of the moon

Lacking color

Or vivid brightness

But defined all the clearer

Because

I am dark,

(….)

Then, suddenly I realized that I was not spared that terrifying moment of losing your Love, your soulmate. A different disease by name and origin, nothing to do with viral infection. But the process of slowly dying month by month, and suddenly a very fast process for the last few weeks that makes you an invalid, depending on others in simple tasks. Losing your air, and oxygen. And you panicking, trying to be a nurse but still a lover, partner. Giving him every minute of your life. Battling, battling every day, not accepting. Still, still not accepting. Refusing to accept the inevitable. To the very last moment, when he dies in your arms. And your soul dies with him.

It was as if Time asked for that price that I didn’t pay during the AIDS pandemic. It waited patiently forty long years and said with terrible glee in its voice: you did not escape, it is time to pay your dues. What a perversity to spare your life just to make you suffer even the worst fate: to take from your arms the one you love the most, more than life itself.

The other night I watched some old Paris songs from years ago. I always wanted to take him to Paris. To show him the magic of Montmartre. The lovers sipping coffee in open cafes, the “Pigalle” of my Edith Piaf, the walkways by the Seine toward Eifel Tower, with Yves Montand serenading of lovers kisses and embraces on rue de Faubourg de Saint-Martin.

And I wrote a song for you. Not really a poem but aptly a song to be sung, not to be read in silence. A song to be screamed to the Fates.

But your eyes –

they won’t go away!

They still let me see,

they look through mine.

Your eyes –

they are still in me.

But your arms –

they won’t go away!

They still touch me,

they embrace my body.

Your arms –

they still feel me.

But your lips –

they won’t go away!

They are warm, they tremble

when they touch mine.

Your lips –

they whisper: we remember.

I am blind without your eyes,

I can’t feel without your arms,

can’t breathe without your lips.

Without you my soul is void,

without you my heart is longing.

(B. Pacak-Gamalski, April 2024)

Yesterday I went to our Fort of Love in Lower East Chezzetcook. Took my folding chair, and my camera and crossed the narrow channel of fast-moving water separating the meager and rocky beach from the very secluded sandy outlet by a point called Miseners Head. Must have been low tide time as the icy cold water didn’t even reach my chest. Even during late summer last year, it was a desolate spot, seldom anyone ventured there. More or less it was my own private beach nestled between the ocean and a deep massive lake called appropriately … Big Lake. As I emerged from the water on the rocky edge of the dunes, two eagles startled by the visitor circled above my head. They must have been scouring the dunes for big crabs, which are plentiful there, or for lonely seabirds.

Went straight to the same spot as last year. The dead tree was still there, but winter storms took all the stones off my sign. Or the ocean covered them with sand brought from the deep bottoms. And it knows now our story. The bottoms of the ocean know the story, a Story of Love, Despair and Loss. The crossing whales sing the story and carry it back to the shores. To desolate inlets, rocky outposts, and small islands. When the sun sets down behind the horizon, the sirens sing the song to the passing wind and the stars, and the stars shoot beam of light across the Celestial Meadows of Space. Story of Love Stronger Than Life.

I see it, I hear it. And I want, I need your eyes, your arms, your lips. Give them to me across the river separating Life and Death. Our Love has overcome the space between the Worlds.

I feel your touch again, I feel the trembling, the impatience.

They are here now, knocking on my doors, on the Gates of Timid and Fearful. Gates of those, who are afraid, nonbelievers. But the Gates will fall, as the Gates of Jericho did. None can withstand the source of the Song of Love. The only Song that binds the separate solitudes.

Come and fill my soul and heart! Come my Lover, I have waited long enough.

Maybe, just maybe, when I leave Nova Scotia, when I say goodbye to our beaches, especially that one secluded, and removed from tourists, wild beach with the Fort of Our Love – maybe then, I will take you to that Paris of Montmarte. Of lovers kisses and embraces. … and I will kiss your trembling lips, and I won’t let go.

This letter will be my last from the series of ‘Rozmowy z Johnem’ or ‘our talks’. I have re-build that fort with much larger stone and rocks, arranged a strong wall of rocks in front of it to protect it from waves. It may last longer than a year. Maybe a lonely visitor will find it pleasant. I wont go there anymore. Now John will walk with me the way we used to – everywhere together. And I will take him one day to Paris, we will go to Montmarte and at dusk I will kiss him.

[i] https://kanadyjskimonitor.blog/2023/10/04/esej-o-milosci-jej-nazwaniu-i-trwaniu/

[ii] Journal of Negro Life, publication of National Urban League in the 1920ties.

Jesteś moim wierszem niedokończonym …

Bogumił Pacak-Gamalski

Nieistniejący wiersz

Wczoraj uciekł mi jeden wiersz.

Tak zwyczajnie, po prostu

wybiegł z kartki,

wdrapał się na parapet otwartego okna

i wyskoczył.

Poszedł sobie, nawet się nie obejrzał.

Zabrał ze sobą wszystkie litery,

przecinki, wielokropki

i znaczenia słów.

I już go nigdy nie napiszę,

nie opowiem tej historii,

która może była

lub być mogła.

A nie będzie. Nie dam jej

szansy nawet na spróbowanie,

na niepewność,

na drżenie oczekiwania.

Niewiadomej bycia.

_{/12. 04. 2024; B. Pacak-Gamalski/}

Tak, jak ten dzisiejszy spacer przez most z Dartmouth do Halifaksu i dalej uliczkami tego specyficznego miasta. Uliczkami tego żywego Halifaksu, Halifaksu jego mieszkańców a nie turystów, z dala od Waterfront i zabytkowego Centrum. Halifaksu zamkniętego granicami ulic North, Quinpool, Agricola i Oxford, a więc odsuniętego też trochę od zupełnie innej charakterystyki świata studentów i pracowników rozległego terenu Uniwersytetu Dalhousie.

Znam te uliczki doskonale, na pamięć, mimo to ciągle zauraczają specyficznym, staroświeckim czarem uśpionej prowincjonalności. Lublin, Przemyśl lub Rzeszów przychodzą na myśl. Często tu przyjeżdżałem w dni wolne od pracy by spotkać się z Tobą na twojej godzinie lunchu i przerwie. Ja przyjeżdżałem godzinkę-dwie wcześniej żeby właśnie po tych uliczkach łazić bezmyślnie, gapić się. Potem wracałem pod Berkeley, gdzie pracowałeś i czekałem aż wyjdziesz tym bocznym wyjściem na tyły budynku, gdzie była ścieżka w dół i trochę miłej, zielonej trawy. I szliśmy czasem na lunch obok do kawiarenki lub po prostu na papieroska. W tym miejscu kończyłem dziś i mój spacer. Poczekałem chwilę, popatrzyłem na te boczne drzwi czy może jednak wyjdziesz. Naturalnie, że wiem, że żadnych drzwi już nie otwierasz, przez żadne nie wychodzisz nigdzie. Ale przyzwyczajenie pozostało.

Ty – mój wiersz niedokończony. I spacer po moim mieście. Nigdy przedtem tak o Halifaksie nie myślałem. A teraz stał się moim. Tak jakoś niezauważalnie, mimochodem, niepostrzeżenie. Obok, Warszawy, może Londynu, oczywisci obok Calgary a nawet obok naszego cudownego, nieporównywalnego nawet do Warszawy – Vancouveru (naturalnie pisząc ‘Vancouver’ mam na myśli wszystkie miasta tej wielkiej aglomeracji, a już zwłaszcza Surrey) – miasta ze wszystkich mi drogich – najdroższego, najbliższego. Miasta, które było naszym domem.

Ale wracając do mojej, może ostatniej już wycieczki z kamerą do mojego Halifaksu.

Dreams could be huge – even if you are small

Bogumil Pacak-Gamalski

Seagull

A seagull said once

sitting on a rock:

I am an albatross –

an eagle of the North.

I fly from the peaks of

icebergs to the Sun

in the Sky, and bring light

to ocean and land.

Later, after a fatty

morsel of yellow

flesh of mussel,

she felt lazy and

sloppy in her dreams.

She announced:

I am a duck,

a loon diving

as an arrow deep

to the bottom

of Mariana Trench

and singing my tremolo

on La Scala stage.

That was a dream

of a common seagull,

which has heard

long stories of

old mariners shared

on long crossings,

between shallow

harbors separated

by deep waters.

The seagull never heard

the singers of La Scala

and mistakenly thought

that it’s short shrieks

are that of bell canto

of opera’s divas.

It didn’t know,

that it would be flattened

as a dead leaf if it ever

reach the bottomless

Mariana Trench –

the floor of Earth.

But the seagull

knew how to dream.

Bogumil Pacak-Gamalski, 03.04.2024

Spacer z kamerą drogami wspomnień

Bogumił Pacak-Gamalski

Słoneczny dzień wiosny w Halifaksie w Kanadzie. Czas dobry na spacer down the memory lane … Smutny trochę, bośmy prawie wczoraj razem tymi uliczkami chodzili, a dziś sam. Ale i ciepły właśnie przez to, przez ten szalik wspomnień. Więc chodziłem tymi barwnymi uliczkami uroczych drewnianych domków prowadzących do uniwersyteckiego campusa i dalej do Public Gardens. Tam, gdzieśmy razem lubili zachodzić na spacery, na kawę, czasem na koncert ‘pod chmurką’. Pierwsze krokusy kwitły. Na końcu podjechałem pod budynek ‘Berkley’ – miejsce Twojej pracy i ludzi, mieszkańców i pracowników, którzy tak cię lubili i tak serdecznie pożegnali, gdyś odszedł w swoją gwiezdną drogę. Byli mi w tamtych okrutnych dniach wielką podporą. Więc chodząc po parku, po tych uliczkach – nie chodziłem sam. Byłeś obok mnie. Prawie mogłem cię dotknąć. Z dala od trurystycznego centrum, uliczki i lokalni mieszkańcy mają bardzo sympatyczny zwyczaj kłaniania się sobie, pozdrawiania innych przechodniów. Bardzo to lubię. Te krótkie ‘hay’ z uśmiechem na twarzy lub czasem dłuższe ‘how are you’. Kłaniałem się też ze szczerym uśmiechem i odpowiadałem ‘co za uroczy dzień dziś’. I był uroczy. Kiedyś będzie mi brakować tego sympatycznego witania się z nieznajomymi, jakby wszyscy byli sąsiadami zza ściany. Z tego samego podwórka.

Ewangeline and Gabriel – the price of Love / Ewangelina i Gabriel – cena Miłości

Bogumił Pacak-Gamalski

Sometime during the seven years (1755-62) of mass deportation of all Acadians from Nova Scotia to Louisiana, a girl called Evangeline was deported, too. Whether her existence was a historical fact or a result of a mythical romantic story of love and death – we will never know. But we know that many ‘Evangelines’ must have faced that tragic fate. A story as old in the annals of literature as any tragic love story going back to times immemorial. When young lovers are torn apart by powerful forces of kings, gods, and generals unmoved by any cries or tears.

I have written here more extensively about the story and its background years ago. Have traveled almost the entire length of Evangeline Trail – a route she took on her way back from her exile in the marshes of Louisiana in search of her beloved. Almost the entire Trail. Yet, there was one, pivotal one, I have not visited. We planned to go there many times with my late husband but kept postponing it for various and absolutely mundane reasons. And a time came when my story become also a story of love lost and constant searches of memories of that love…

The other day, on a cold, wet, and windy Easter Saturday I went to the last spot, the pivotal spot, where Evangeline’s story began – to the little old town of French Acadian settlement of Grand Pré in Annapolis Royal Valley, close to quaint little town of Windsor.

The story was immortalized by no one other but the supposedly great American romantic era poet Henry Longfellow, who published “Evangeline. The tale of Acadie” in 1847. Never was an admirer of Longfellow’s style of writing and his literary testament. On the contrary, I see him rather as a mediocre talent. But the story achieved great popularity in the late XIX and the first half of the XX century. At a time of no television and relative seclusion of small towns in Main, USA and Maritime Canadian provinces of New Brunswick, Nova Scotia, and Prince Edward Island. It was read by many generations. And thus literature became a fact and a legend was born. Like in ancient Greece.

I first became aware of the story more than 30 years ago, sitting in the foothills of Kananaskis Country, in my in-law’s home in Priddis, Alberta. Thousands of kilometers from the Atlantic. A wonderful great aunt Theresa Cormier was just visiting, a dame of different epoch, sister of my mother-in-law’s mom – Mimi McDonald de domo Cormier. Mimi and her sister Theresa came to Pictou in Nova Scotia from a French-speaking Isle de Madelaine on the St. Lawrence Waterway in Quebec. In her youth, she loved the story of Evangeline and read it many times. We talked about the romantic-era poets and as a result, I got from her the Longfellow poem and an old print of a small album of black and white photography of places and the journey of Acadians and Evangeline’s exodus. A little old printed album called “Evangeline Land” containing no text, but a lot of very old photographs of the entire western shore on Nova Scotia associated with the history of the Great Exodus – the military expulsion of Acadians (French-speaking and mostly loyal to their French king) from their settlements in Nova Scotia. What you would call today – an ethnic and political cleansing.

The day was not pleasant. Windy, and very wet. Nonending drizzle of snow and rain. I thought it was very appropriate for the occasion – somber, sad, cold. That’s how it must have felt for the Acadians when they were first beaten down in a surprise attack of the English. And how it must felt when ‘Evangelines’, their families were being expelled by ships from their homes.

Of course, it has a truly epic ending – tragic and glorious in Evangeline’s finding of her beloved Gabriel only to give him to the Death itself. But – to the defense of Longfellow and so many other authors of tragic love stories – love could be a bit perverted. Especially truly great love. The death of one of the lovers is followed by years, if no lifetime, of unspeakable despair and suffering. As if gods would whisper with irony – I will answer your prayer and give you great love, but be aware that the price for it is very high …

Dawno, dawno temu, za górami, za lasami (i tu należy dodać: za oceanami), żyła biedna wiejska dziewczyna, Akadyjka o imieniu Ewangelina. Akadyjczykami nazwano kolonistów francuskich w części Nowej Francji (marzenie króla Ludwika), którą właśnie tak nazwano: Akadia. Ewangelina mówiła naturalnie tylko po francusku. I zakochała się w młodym chłopaku, też Akadyjczyku, Gabrielu.

Ale zaraz po Francuzach w Akadii znaleźli się żołnierze brytyjscy. Ich król też marzył – tyle, że nie o Nowej Francji a o Wielkim Imperium, brytyjskim naturalnie. I zaczęli wzajemnie się przepędzać, strzelać do siebie. No i Anglicy nie chcieli nazywać Akadii ‘Akadią’ a nazwali Nową Szkocją. Nowa Francja, Nowa Szkocja. Strach pomyśleć, gdyby jakiś niemiecki Wiluś zapragnął też kawałka tego Nowego Świata, bo jakby on to by nazwał? Nową Germanią? Może Walkirią? Aż strach się bać, LOL. Ale było, jak było. Więc ci brytyjscy wojacy jednak przeważyli militarnie. W dużej mierze de facto nie potęgą brytyjskiego garnizonu, co wojnami w Europie (między innymi pod Sewastopolem, tak tym krymskim). Nic lub bardzo pewnie niewiele o tym wszystkim wiedzieć mogli młodzi kochankowie, Ewangelina i Gabriel.

Najpierw ich osadę w Grand Pré w Annapolis Valley zaatakował oddział żołnierzy brytyjskich i wybił wielu mieszkańców. W krótkim czasie lokalny rząd Nowej Szkocji zdecydował pozbyć się kłopotu z Akadyjczykami i podjął decyzje ich deportacji do odległej, obcej Luizjany, tysiące kilometrów na południu kontynentu. Taki los spotkał Ewangelinę i właśnie z Grand Pré ta masowa deportacja statkami się odbyła. Gabrielowi cudem jakimś deportacji udało się ominąć. Ale Ewangelina nigdy o wielkiej miłości nie zapomniała. Po latach i zapewne po heroicznej i strasznej wędrówce – wróciła do Nowej Szkocji. Z miejsca, gdzie wyladowała odbyła bardzo długą drogę pieszo lub przygodnie spotkanymi furmankami ze wschodniego wybrzeża Nowej Szkocji na zachodnie. Dotarła w końcu do Grand Pré. Jej ukochany dalej tam mieszkał. Ale radość była krótkotrwała. Gabriel był już ciężko chory, na śmiertelnym łożu. Miała jeszcze czas by złożyć na jego ustach gorący pocałunek.

Czy tą historię stworzył z własnej weny artystycznej Henry Wadsworth Longfellow, czy też spisał zasłyszane od innych wydarzenia, jakie faktycznie miały miejsce – któż dziś wiedzieć może na pewno? I czy to ma znaczenie? Nie, nie ma. Fakt jest faktem, że w przeciągu kilku krótkich generacji poemat Logfellowa zyskał olbrzymią popularność. Były to czasy wszak przed telewizją, radiem nawet i masowymi gazetami. O Facebooku nie wspomnę. Ludzie długimi wieczorami czytali książki. A w Nowej Szkocji i Nowym Brunszwiku naturalnie czytano to bodaj jak Biblię. Wszak to ich historia, ta Ewangelina i Gabriel to ich dzieci, z ich osad i miasteczek! W dodatku napisana przez takiego wielkiego i znanego poetę, jak amerykański Longfellow!

Ja trochę zawsze na przekór – historia piękna zaiste, romantyczna. Longellow był bezwzględnie znanym poetą – nigdy bym go do grona wielkich romantyków nie dodał jednak. Ponoć był pod dużym wrażeniem twórczości Adama Mickiewicza – ale Mickiewiczem ani amerykańskim ani kanadyjskim nie był w jakimkolwiek względzie. Tak, znał warsztat wersyfikacyjny dość porządnie. Więc bez wątpienia był dobrym rzemieślnikiem. Dość na ten temat.

Ja jego poemat i historię Ewangeliny znam od blisko 40 lat. Mieszkałem wówczas w Albercie, pod Calgary. Na farmie wynajmowanej przez rodziców mego męża, u podnóża pasma Kananaskis w Górach Skalistych. Siedzieliśmy bodaj na werandzie tej farmy i prowadziłem ożywioną rozmowę z uroczą damą poprzedniej epoki – ciotką Teresą. Ciotka Teresą Cormier była siostrą mamy mojej teściowej, Mimi MacDonald de domo Cormier. Obie siostry pochodziły z francuskojęzycznej wyspy Madelaine na rzece św. Wawrzyńca. I obie już tam, nim osiedliły się w Nowej Szkocji, rozczytywały się w poemacie o Ewangelinie. Ciotka Teresa była absolutnie zdeterminowana, że prześle mi poemat Longfellowa i że musze go przeczytać. Co zrobiła po powrocie do Nowej Szkocji. A kiedy widziałem ją po raz ostatni, podczas ciężkiej wizyty w Nowej Szkocji w roku 2000 ( ostanie tygodnie życia jej siostrzenicy, a mojej kochanej teściowej, Leony) obdarowała mnie jeszcze swoistym ‘białym krukiem’ – wydanym przez fotografa A. L. Hardego z Kenville w Nowej Szkocji, małym, czarno-białym albumem fotografii miejsc związanych z przypuszczalnymi miejscami w Nowej Szkocji i Nowym Brunszwiku, związanymi z Akadyjczykami i Ewangeliną z Gabrielem_[i].

I ten właśnie skromny album zdjęć, w dość podniszczonej okładce, towarzyszył mi ostatniej soboty w drodze do miejsca, gdzie Ewangelina spotkała się ostatni raz ze swoim ukochanym. Sobota była dniem podłej pogody. Wietrznie, padał gesty drobny śnieg z deszczem. Wszystko było szare, smutne. Mieliśmy do tego miejsca przyjechać razem, ja i mój ‘Gabriel’ – John. Objechaliśmy razem całą Trasę Ewangeliny (Evangeline Trail). Planowaliśmy pojechać naturalnie i tam, do tego Grand Pré. I zawsze jakaś rzecz zwyczajna wypadała, że odkładaliśmy na dzień następny. Aż nadszedł czas, że już tego dnia zabrakło. Już pojechać razem nie mogliśmy. Tak, jak mimo wszystko w tych romantycznych lub antycznych historiach wielkiej miłości. Kończą się zawsze tragicznie. Im większa, im głębsza – tym ból i strata niewyobrażalne. Jakby bogowie faktycznie zazdrościli nam tego owocu, jakby szeptali uśmiechając się ironicznie: nie proś o rzeczy wielkie, bo może cię nimi obdarujemy ale za wielką cenę, która może być zbyt dla ciebie – człowieka – wygórowana …

Więc byłem w tą zimną, mokrą sobotę tam. I było mi dobrze, że taka podła pogoda, że żywej duszy w parku przy tym kościółku nie spotkałem. Był tylko duży pomnik Evangeliny wypatrującej w dal. Za znajomym brzegiem? Za Gabrielem?

I był obok, w drugim małym parku, wiele mówiący inny pomnik: kamienna grupa, rodzina – wypędzeni ze swych domostw Akadyjczycy pospieszani do wejścia na statek, którym miał ich wywieźć w jakiś ląd odległy, nieznany … Ostatnia w grupie była mała dziewczynka, bez zastanowienia się dlaczego i po co podszedłem i położyłem rękę na jej małej kamiennej główce. Chciałem powiedzieć: nie martw się, wszystko będzie dobrze, poznasz tam inne fajne dzieci. Naturalnie, że kłamałem. Zawsze w takich sytuacjach kłamiemy, bo nie wiemy co powiedzieć. A królom i prezydentom jest to kompletnie obojętne – przecież mają cały świat na głowie, więc gdzież mieliby czas by zająć się jakąś jedną małą dziewczynką?!

_{[i] Hardy A.L., „The Ewangeline land made famous by the expulsion of the Acadian farmers by the British Government on account of their fidelity to their French King, and afterward immortalized by Longfellow, an American poet.; oocihm.64903 (numeracja ‘oocihm’ stosowana zanim wprowadzono system ISBN), r. ok 1899; s. 76}

My Rocks and memories it evokes. Moje Kamienie i refleksje, jakie przynoszą.

Bogumił Pacak-Gamalski

Ostatnie być może tygodnie moich spacerów dziennych i nocnych od tylu już lat trasą głazów i krzewów między torami a wodą Kanału Bedfordzkiego, jaki ooddziela Halifaks od Dartmouth. Znam tu każdą krzewinę i kształt każdego bodaj kamiennego wielkoluda. Mam kamienne fotele, gdzie przy dobrej pogodzie siadać lubię i czytać, myśli spisywaś w kajecie, pstrykać portrety wody i nieba wzajem się przeglądające w sobie. Moje Kamienie. Niemi świadkowie moich radostek i mojego odchodzenia od świata.

It seems as if my almost daily walks – and nightly, too – on that familiar trail of rocks and shrubs squeezed between train trucks and waters of Bedford Channel are coming to an end soon. I know here every tree, every shrub, and shape of almost all the rocky giants. They form my rocky sofas, and armchairs, where I sit and read, gather my thoughts, and write them down in my notebooks, take pictures of the two solitudes: water and sky observing each other. My Rocks.

They have changed, too. It was a wild paradise on the edge of town. No one land left to its own survival methods. Austere in wintertime and splendid meadow in the summer: tiny white, yellow and violet flowers, a lot of birds in them, small trees. On one side deep water – on the other, a hill taken by a glorious meadow with berries and flowering shrubs. Suddenly, after the pandemic, everything changed. No, not the nature. People changed. Garbage was strewn everywhere, pieces of broken furniture as in a landfill, even broken shopping carts. When I walk now I pretend that I don’t see it, I look the other way or at the sky. I know that come summertime the shrubs and patches of the meadow will cover a lot of it. But it makes me sad. That was taken away from me, too.

Ale moje Kamienie też się zmieniły. A właściwie zmienili je ludzie. Świat uległ wszędzie zmianie na gorsze po tej strasznej pandemii. Nanieśli śmieci, ktoś powyrzucał połamane meble, jakiś stary materac. Udaję, że tego nie widze, gdy chodzę. Na nocnych spacerach udaje się to łatwiej.

A to taki magiczny ogród niesamowitości przyrody. Na kamiennym podłożu, u skraju miasta wąska przestrzeń zamieniona wiosną i latem w bajeczne dzikie łaki. Krzewy czerwone, zielone, pachnace słodyczą dzikie róże, krzewy wysokie czerwonych jagód, kraina małego ptactwa i wron. Jest tam kilka miejsc z rzędami drobnych i niewysokich białych brzóż – brzeziny. I zaraz wspominam cudowną powieść o tym tytule starego poety, Jarosława Iwaszkiewicza. I widzę chadzających tam i Stanisława z Bolesławem, i Malwinę i może grobek Barbary.

A dziś, na jednym z moich ostatnich tu spacerów? Mijam miejsce, gdzie po drugiej stronie torów, od strony miasta była po prostu niesamowita łąka. Wejść tam nie można było od dzikiej gęstwiny. A siedzieć można było przed tym zjawiskiem i godzinę, obserwując te wszystkie kolory fauny i unuszące się na nimi pyłki pszczół, ważek. Teraz przechodzę i widzę straszną jamę, straszny dól, jak lej po bombie. Maszyny wyrwały wszystko, rozkopały całe wzgórze. Będa widocznie stawiać tu domy. I pewnie drogie, bo frontem do wody i z widokiem na cały Halifaks. I zaraz na myśl przychodzą słowa z innej książki polskiej literatury, też mi bardzo bliskiej – z ‘Dzienników’ czasów wojny Zofii Nałkowskiej. Często zapis nowy zaczynała od owego: ‘i znów zaszła zmiana w polu mojego widzenia’. Zaszła.

Out of Despair – a story of a wintery trip to a snowy beach

Bogumił Pacak-Gamalski

The story is written in poetic verse, which is perhaps the easiest way to express emotions that are too intense to convey in normal language. I’m going through a difficult time as I prepare to make a monumental move, and I have to discard or abandon a lot of my belongings. Our belongings. This process has forced me to go through them all in detail, it has opened a Pandora’s box of memories. These are not just my memories: these are our memories.

Last summer and autumn, I often escaped to the beaches for days at a time to get away from reality. But now, with the sorting of our things, that heavy feeling of despair has returned. Despite the cold wind, light snow, and rain I had to return to the beaches. I had to try to find you again for a moment, if for a moment only. It seemed that by doing that I wanted to overcome the feeling of drowning. On this trip I kept imagining a theater stage and Shakespeare’s Richard III. Richard III with his desperate plea for a horse, his bargain with the Fates.

The phantoms of despair are everywhere.

Six, I think that I slayed. But not the one I needed.

A horse, a horse! My kingdom for a horse! I yelled, I begged!

as in a story said by English bard long time ago,

per chance, of dying Plantagenet with a blow to his head.

My kingdom for a horse! I yelled in powerless furry

at the ice-cold waves of roaring sea on Eastern shores.

I screamed, I raised my fists, and stomped my feet.

And words were taken by a wind

and silenced by another wall of deep.

I cried out in pain falling to my knees,

beaten down, with no sword, no horse.

and no shield – ‘just once’ – I whispered

with no sound leaving my lips – ‘for a moment

let me see his face again, let me tell him

without words that I do and always will’.

And then, resigned I turned away from the sea

and saw in front, in a fair distance,

on the crest of the sand dunes – human shape,

familiar form, protected by warm, thick cape.

I wanted to run toward him – but couldn’t move;

wanted to scream – but no sound left my lips.

And yet – I heard his words as clear as daylight:

I know you do and I do love you, too.

I have no kingdom and no need for a horse anymore.

No need for heavy swords and glory in the battles.

That chilly day on a windy and snowy beach,

with cold stabbing your bones as battleaxes –

that instance becomes as warm as paradise.

I went back home with a smile and a head held high.

_{(by B. Pacak-Gamalski)}

A case for (very) long poem – ‘The Iovis Trilogy’

Bogumil Pacak-Gamalski

What do you think of poets? Ephemeral creatures? A poet must be someone, who lacks persistence and discipline to write a solid novel? Let’s say five hundred pages long? Yes, you have seen, perhaps have one on your shelf big book by some poet you like. It is hundreds of pages long. Good. But such a book most often is an editor’s work of compiling, in some sort of order, hundreds of separate poems written throughout a lifetime. Generally speaking, a poet publishes a book (in modern times) that would be 20, 30, or maybe 50 pages long.

The times of huge volumes of Goethe, Mickiewicz, Byron, Pushkin or Chaucer are gone. Their work is generally called by a broad definition a ‘long poem’. They are still being composed by some – but hardly to the extent of times gone. Imagine one of the oldest known long poem by Abul-Qâsem Ferdowsi Tusi, a Persian poet in the X century, who wrote “ Shahnameh” – a poem of 50,000 couplets (two-lined rhymed meter). It is the longest ever written by a single poet in recorded history.

It is not only a strong talent but also a sign of unusual perseverance. Not very common in the XX and XXI centuries.

But – what is difficult for a mere man-poet doesn’t have to be too difficult a task for a woman-poet (women are generally much better in keeping their focus on goal than menfolk, LOL).

On a recent visit to a favored literary café in Halifax, I came across a huge volume of such long poem. The medium is mixed: regular-versed poetry and poetic prose verse. But all in the context of the same subject and telling the same epic (if ‘epic’ is the right term for such a subject) story. It is merely a booklet of … 1009 pages (one thousand nine). And the poetess devotes her talent to tell the story of … man.

I am talking of Anne Waldman. Waldman was (with Allen Ginsberg) a pivotal author and activist of the Beatniks movement in culture and counterculture of the 60. and 70s. In a way – a child of the Greenwich Village community of New York at a time of pivotal struggle with the Establishment. How many times have I longed to be there at that time! But a generational difference made it impossible.

Poets and artists who devote their talent to a cause that is larger than life give me wings to fly. I feel sorry for poets of ‘ivory towers’ or Parnassus’ peak. Their own glory and fear of missing the bus to immortality make me laugh.

Back to Waldman long poem, though. To “The Iovis Trilogy. Colours in Mechanism of Concealment”[i]. She spent twenty-five years writing it. That is perseverance, I must say.

Iovis is of course the epitome of Man. He is, formally speaking, an early Roman central god, an equivalent to Greek Zeus. The one, who looks after the order of humans. And the world of humans is the world of man. Period. Even lesser goddesses do not change that paradigm, that foundation.

Waldman does not detest men, a man is not her mortal enemy. She tries to show him that she sees his ways of trapping her-woman, of claiming her as his. A thing on the mantel. Necessary, needed. But never fully equal. Iovis is so set in his ways, that he might not even realize it anymore, he might not see the ways, the channels, roads that he built over thousands of years. They just are, aren’t they? A natural order of things: as trees, streams, mountains, and plains.

Right at the very beginning, she addresses him directly:

Dear Iovis:

Thinking about you: other in you & the way

You are sprawling male world today

You are also the crisp light another day

You are the plan, which will become clearer with a

strong border as you are the guest, the student

You are the target

You are the border you are sometimes the map

You are in the car of love

You are never the enemy dull & flat, dissolving in the sea

Illusion lay it snare, you resort to bait, to tackle me

Our day is gone_[ii]

Waldman states her case right at the beginning: I have a clear picture of you and your tribe – meaning the whole tribe of men – ‘you are in the car of love’. He lays bait and snare to make her-women his. To make her love him. It doesn’t change a bit any of these ancient roles, a fact that he too loves her truly. But it is her, that will become his – not the other way around. And she says flatly: our day is gone.

She admits the history of them, the ancient times going back to Sanscrit writings and dwellings:

As I say this to you, the furniture is rearranged in a sacred text

The room is now long, the room is tall, the room is male_[iii]

It isn’t only the imagery of the past going to the beginnings of recorded history – the poet brings a throng of marching dead lovers, the ones that show themselves on ‘All Hallows Eve’.

It is a monumental poetic work. And, at the same time – it is very contemporary poetry. This comes as a surprise since the author submerges the reader in a tremendous history of humankind and human relations. Especially the love-friendship relations of men and women. She goes back to the origins of patriarchate, and uses Buddhist teachings to explain it, to uncover the lost or true meaning of that history. But it is a result of her actual time. Her time in that particular moment in Greenwich Village in New York and all that was going on at that time. Therefore the poem is also a political call ‘to arms’. To rearrange the furniture, if you will, of contemporary discourse and intersex relations. The man is not portrayed all the time as ‘an enemy’, ‘enslaver’. He too is being enslaved by his own actions. By the world of misogyny. Her long poem is sometimes compared to Ezra Pound or even to Dante’s immortal ‘Divine Comedy’ and William Blake prophetic books. I certainly would never go as far. Dante’s work is by any account a work of true genius and incomparable to her work. But, on the other hand, I have found her poem much better written and arranged than Blake’s strange and difficult-to-follow volumes. It is not an example of a literary ‘testament of time’. Indeed, it is very contemporary. Interesting to read – but I doubt very seriously that it will be red 50 years later or centuries later (as is still the case of “Divine Comedy”).

In the middle of her work, Waldman admits certain resignation, the impossibility of escaping raw emotions, raw needs, and desires:

and the point along heart meridian

dissolves further down

legs already given out

je suis fatigue

Auto da Fé_[iv]

Conflict, fighting for change is tiring, perhaps exhausting (je sui fatigue). The moment she does it – she performs a spiritual act of auto da fe, as Voltaire’s Candid. And an act of faith paid by violent death in the flames. Iovis explains that such an act is a:

trance- fire

Came trough

trance Atlantic

to breath the l’air prehistorique_[v]

It is important to notice the play of the words ‘trance Atlantic’ versus ‘trans Atlantic’. I will state again that in her poem, in the interconnectivity of her-woman with Iovis – everything is in a trance. Should I try to remind you of the contemporary context again? Who was not in some sort of trance in Greenwich Village by the end of the sixties? Certainly not many people among the artistic crowd.

I must say that I found the entire long poem amusing and interesting to read. Both by her poetic skill but mainly as a testament to the time of cultural counterrevolution in America. But my interest vanned somewhat halfway through the book. By page 350 I couldn’t go anymore. Went straight to the last chapter (which was very personal and interesting). If you have the time – I would happily suggest reaching for that volume. It is a good temporary poetry and an excellent example of that particular time in American literature.

And I do hope that Iovis has learned a good lesson and is a better man now. As a partner of her-woman. Not his-woman.

[i] Coffee House Press, 2011. Minneapolis; ISBN 9781566892551

[ii] ibid; p.17

[iii] ibid

[iv] ibid; p.257

[v] ibid; p.258

Niezakończone rozmowy z Tobą – Our Talks non-ending

Bogumil Pacak-Gamalski

the text is both:in English and Polish. But it is not a translation – both texts are different and independent of each other part of one story. It is often that I write my ‘talks with John’ in either of languages: Enlish or Polish. Sometime in one story, as it is this case. And I don’t want to translate either parts. It just has to be as it is.

Pojechałem dziś do ciebie. Nie wiem nawet, nie pamiętam czy pierwszy raz w tym roku? Kartki z kalendarza pogubiłem już dawno. Nie wiem nawet gdzie, czy na plaży jakiejś, do których uciekałem cały rok szukając cię? Może w tym forcie w Lower East Chezzetcook, forcie który z uporem budowałem odgradzając go kamieniami od fal i odgrodzonym małą zatoką z silnymi prądami wody od głównej plaży. Nikt tam prawie nie docierał nigdy, bo przypływ nagły mógł powrót uczynić bardzo karkołomnym. Więc była to jakby moja pustelnia, moje królestwo, gdzie spędzałem godziny. Czasem mogłem wrócić idąc, czasem musiałem wracać płynąc, jedną ręką trzymając w górze plecak z kamerą i zeszytem w którym spisywałem nasze rozmowy.

Straciłem dom, straciłem przystań, zgubiłem kotwicę. Moja łódź błąka się rzucana w różne strony świata falami dwóch oceanów: Wielkiego, zwanego ironicznie ‘Spokojnym’ i zimnego Północnego Atlantyku. Szukam wyspy, którą mógłbym nazwać ‘Nasza’. Nasza Wyspa nie jest wielka, raczej mała. Jak ta z przygód Robinsona Cruzoe i Piętaszka ma tylko dwóch mieszkańców. Wieczorami spotykam cię siedzącego na skałach ze wzrokiem zanurzonym w głębinach oceanu. Podchodzę i kładę rękę na twoim ramieniu. Odwracasz powoli swoją twarz ku mojej. Masz w oczach i na ustach spokojny, słodki uśmiech zadowolenia. Podaje ci rękę i pomagam zejść z kamieni. Kładziemy się na ciepłym piasku dzikiej plaży i patrzymy w niebo. Leżymy tak długo, aż nadejdzie noc i niebo zapala nad nami lampy gwiazd. Wskazujesz palcem najjaśniejszą i pytasz: Widzisz? To nasz gwiazda. Nazywa się Miłość. I zawsze będzie nam świecić, do końca wszystkich dni, do czasu gdy wyparujemy atomami kosmicznego pyłu i popędzimy obracać się po jej orbicie. Czy to nie piękne?

Biorę w swoją dłoń twoją i całuję ją długo. Odpowiadam: tak, to jest piękne. I odpływam w sen czekając na ten moment. Moment odlotu z Naszej Wyspy do Naszej Gwiazdy. Do domu.

Comes the day next. It is almost as if it was yesterday, yesteryear, forever. Our stars, our Cosmos came home to the dancing light of the sun in the waters of our ocean, right at the doorway of our home. And I walk to My Rocks on the shores and see them: the light of the dark sky of night, and the stars diving to the bottom of the sea with the dawn of day.

Seating on Our Rocks, on the edge of the water, I can see them sending shots of light from the dark bottom to the surface. They are there, singing our song with the sirens. They are tending to the Gardens of Coral, of swarms of dancing little fish, of translucent figurines of ancient sea creatures: the squids, the funny shrimps, and seahorses. All following the long pathway of Eurydice and Orpheus.

Our star, our island is there, too. The sky and the ocean are the same: the stardust of nebulas.

And suddenly I know it all. I’m certain that if I get up from My Rocks now and go home – you will be there as always: sitting on the sofa. You will look at me opening the door and you will say: finally you are back from your silly stars and ocean’s bottom. Sit here, next to me, and I will make us a cup of good coffee. We will watch that movie you wanted us to see.

I’m sure that’s what will happen when I go back home. I’m certain of it but also frozen in fear that I might be wrong. That you might not be there. But I will. I will go, open the door, sit on the sofa, and wait for the cup of good coffee. No one makes such a perfect cup of coffee, as you do.